تاريخ بناى شهر رگا يا رى در بوته فراموشى گم شده است، اما روايات موجود تأسيس آن رابه هوشنگ، نخستين پادشاه ايران در هزاره چهارم پيش از مسيح نسبت مى دهند. بنابر مندرجات كتاب مقدس ۱ كه در آن رى راگس ۲ يا راگو ۳ ناميده شده است، شهر بايستى در قرن هفتم ياهشتم پيش از ميلاد بسيار پررونق بوده باشد؛ زيرا در كتابهاى طوبيت و يهوديت از آن به عنوان يكى از شهرهاى مهم و معاصر با نينوا و اكباتان نام برده شده، و داستان شگفت انگيز ظاهر شدن رافائيل در رى نزد تمام كسانى كه با نوشته هاى آپوكريف آشنا هستند، معروف است. در اوستا دو بار هنگام ذكر نام زرتشت، از رى (رگها) نام برده شده است، و نيز متون پهلوى و روايات، رى را زادگاه مادر پيغمبر باستانى ايران شمرده اند.
در سنگ نبشته هاى فارسى باستان از سرزمين و شهر رگا اسم برده شده است. و آثار كلاسيك يونانى و رومى در ذكر وقايع اسكندر و جانشينانش، از رى نام برده اند. نوشته هاى متأخر فارسى و عربى مطالب بسيار از اهميت آن دارند، و يكى از اسباب شهرتش در واقع آن بود كه هارون الرشيد در سال 763 ميلادى (146 هجرى)در رى متولد شد ۴ تقريباً به طور كم و بيش كامل تاريخچه آن را تا قرن پانزدهم (قرن نهم هجرى) مى توانيم ذكر كنيم، زيرا كلاويخو، سفير اسپانيا در دربار امير تيمور، در 1404 ميلادى (807 هجرى) آن را«شهر بزرگى كه سراسر ويران است» مى شمارد. تاريخ مفصل شهر را براى چاپ در جاى ديگر
1.عنوان فارسى كتاب آسمانى مسيحيان، مشتمل بر عهد جديد (قسمتى كه مختص مسيحيان است، و شامل ۲۷ كتاب يا رساله به تفاصيل مختلف و مربوط به قديم ترين ادوار مسيحيت مى باشد) و عهد قديم يا عهد عتيق (ميثاق خداوند با يهوديان، مشتمل بر شريعت موسى، مطالب تاريخى، پيشگوييها، اشعار، و نوشته هاى ديگر، جملگى پيش از تولد مسيح).ـ مترجم.
2.Ragau.
3.Rages.
4.تولد هارون الرشيد، بنابر مأخذ جديد (چاپ جديد دايره المعارف اسلام،بريتانيكا، چاپ ۱۹۶۹، و لاروس)، فوريه ۷۶۶ م برابر محرم ۱۴۹ ق است .ـ مترجم.
