نگه مى دارم. ولى در اينجا شرحى درباره رى، دروازه ها، و بازارهاى آن از منبعى عربى نقل مى كنم. اين منبع، نوشته جغرافيدان مسلمان اصطخرى است كه در كتاب مسالك الممالك خود چنين مى آورد:
رى بزرگ ترين شهر ناحيه اى است كه در آن قرار دارد؛ بر سر راه عراق به مشرق واقع است، و در دنياى اسلام شهرى آبادتر، پرجمعيت تر، و بزرگ تر از آن يافت نمى شود مگر نيشابور. نيشابور وسيع تر است و بناهاى مشبك، يك كاخ و مزيت هاى ديگرى دارد. ولى رى از آن برتر است. طولش (مانند نيشابور) يك فرسخ و نيم، و عماراتش اغلب از خشت مى باشد، هر چند بناهاى گچى و آجرى هم دارد. شهر رى داراى چند دروازه معروف است، از آن جمله است دروازه طاق كه از آن به سمت جبل و عراق مى روند؛ دروازه بليسان، به سوى قزوين؛ دروازه كوهكين، به سوى طبرستان؛ دروازه هشام، به سوى قومس و خراسان؛ و دروازه سين به سمت قم. بازارهاى عمده شهر عبارتند از روذ، بليسان، دهك نو، نصرآباد، ساربانان، باب جبل، باب هشام، و باب سين. مهم ترين اين بازارها روذ است كه تجارت و كاروانسراهاى بزرگ دارد ؛ شارعى است فراخ با كاروانسراها و عمارات مشبك. قلعه يا ارگ در يكى از محلات شهر قرار گرفته، و مسجدى درون آن است. بيشتر قسمتهاى شهر ويران است، و كوشك در داخل بارو است. آب شهر از چاه و قنات تأمين مى شود. يكى از دو نهرى كه در شهر جارى است و آب آشاميدنى دارد سور قنى نام دارد، و به محله روذه جارى مى شود ؛ نهر ديگر جيلانى (گيلانى) نام دارد، و به سوى محله ساربانان روان مى گردد. اين نهرها آب آشاميدنى شهر را تأمين مى كنند،اما چون قناتهاى فراوانى هم در شهر هست، مردم قسمتى از آب نهرها را كه براى آشاميدن لازم ندارند، به مزارع خود مى اندازند. پولهايى كه در شهر رايج است درهم و دينار مى باشد. مردم رى در ظاهر مانند مردم