نگاهی به رساله دكتری «مبانی و روشهای توسعه استنباط احکام از قرآن»

راوي: اولین رساله دکتری رشته مدرسی معارف اسلامی گرايش قرآن و متون دینی با عنوان «مبانی و روشهای توسعه استنباط احکام از قرآن» پنج شنبه 13 خرداد در دانشكده علوم حدیث(قم) دفاع شد.

به گزارش راوي، «سید جعفر صادقی فدکی» دانشجوی دكتری معارف اسلامی روز پنج شنبه از رساله دكتری خود دفاع كرد و در پایان هیئت داوران با رتبه عالی و امتیاز 19 را برای این رساله در نظر گرفت. از این رو(راوي) مروری دارد بر چكیده رساله دكتری «مبانی و روشهای توسعه استنباط احکام از قرآن».
قرآن كريم مهمترين منبع استنباط احكام شرعی به شمار می رود كه بر اساس آيات و روايات متعدد جامع همۀ احكام شرعی است كه بشر به آن نياز دارد ؛ ولكن تاكنون مفسران آيات الاحكام و فقيهان تنها از بخش محدودی از آيات و احكام فقهی و شرعي اين كتاب الهی استفاده كرده اند ، و اين در حالی است كه دائرۀ آيات و مباحث فقهی قرآن بسيار فراتر از آن چيزی است كه تاكنون در اين منابع مطرح شده است و يكی از راههای عمده ای كه می توان از مباحث و احكام فقهی قرآن بيشتر استفاده كرد اين است كه مبانی و روشهای توسعۀ استنباط احكام از قرآن بررسی و منقح گردد. اهم اين مباني و روشها عبارت است از :
1ـ تشریعی بودن قرآن و گستره تشریعات آن، به اين معنا كه قرآن كريم كتاب تشريع است و گسترۀ تشريعات آن نيز فراتر از آيات و موضوعاتي است كه تا كنون در منابع فقهي آمده است .
2ـ وحدت شرایع الهی در اصول و فروع ، بر اساس اين مبنا، فقيهان می توانند احكام متعددی را از آيات مربوط به شرايع گذشته كه در قرآن آمده استنباط نمايند.
3ـ چند معنایی آیات قرآن، بر اساس اين مبنا ، از هر یک از واژه گان و جملات قرآن معانی و احكام متعددی برداشت مي شود . 4ـ استقلال فرازهای تقطیع شده قرآن ، بر اساس اين مبنا، فقيه می تواند از بسياری فرازهاي تقطيع شده، احكامی را بدون توجه به جملات يا آيات قبل و بعد آنها استنباط نمايد. 5ـ استنباط احکام با استفاده از سنت و روايات تفسيري ، با استفاده از اين روش ، فقيه می تواند ، احكامی را از قرآن استنباط نمايد كه بدون استفاده از روايات ، اين امر امكان پذير نيست .
نتیجه¬ای که از مجموع این مبانی و روشها به دست می آيد این است که آیات و موضوعات فقهی قرآن محدود به آيات و موضوعات فقهي مطرح شده در كتب آيات الاحكام و فقه نيست ؛ بلكه در قرآن ، آيات و موضوعات فقهي ديگري نيز آمده است كه با وارد كردن اين آيات و موضوعات در منابع فقهي شيعه و اهل سنت ، مي توان دائرۀ احكام استنباط شده از قرآن كريم را توسعه داد ، از اين رو محدود كردن آيات فقهي قرآن به پانصد یا هزار و یا حتی دو هزار آیه وجه صحيحي ندارد ؛ افزون بر این، فقيه می¬تواند با استفاده از برخی مبانی و روشهای مورد بحث، همچون چند معنایی آیات قرآن و نيز استقلال فرازهای تقطیع شده، احکام بیشتری را از این کتاب الهی استنباط نمايد و از اين طريق دامنۀ احكام قابل استنباط از قرآن را نيز توسعه دهد.
گفتنی است، اولين رساله دكتری معارف اسلامی دانشكده علوم حديث (قم) با موضوع «مبانی و روش‌های استنباط احكام از قرآن» توسط سيد جعفر صادقی فدكی روز پنج‌شنبه 13خردادماه ساعت 14 در تالار پژوهش دانشكده علوم حديث دفاع شد.
در اين جلسه آيت‌لله محمدی ری‌شهری رئيس موسسه علمی ـ فرهنگی دارالحديث، حجت‌الاسلام و المسلمين كاظم قاضی‌زاده، استاد راهنما، حجج‌الاسلام و المسلمين احمد مبلغی و محمدعلی مهدوی‌راد، اساتيد مشاور و حجج‌الاسلام و المسلمين هادی صادقی، ناصر رفيعی، عبدالهادی مسعودی و سيد محمود طيب حسينی به عنوان اساتيد داور حضور داشتند.