بررسي آراي كلامي اختلافيِ شيخ مفيد با نوبختيان با تكيه براحاديث... - صفحه 246

شيخ انصارى نيز شناخت خدا پيش از تعريف الهى را غير ممكن دانسته است. ۱
احاديثى كه در ابواب مربوط به عوالم پيشين ، مانند «بَابُ فِطرَةِ الخَلقِ عَلَى التَّوحِيدِ» ، «بَابُ كَيفَ أَجَابُوا وَ هُم ذَرٌّ» ، «بَابُ طِينَةِ المُؤمِنِ وَ الكَافِرِ» و «بَابٌ فِى أَنَّ الصِّبغَةَ هِيَ الْاءِسْلَامُ» كه در كتاب ايمان و كفر الكافى آمده اند نيز بيانگر فطرى بودن خداشناسى و توحيدند . ۲عن عَبدِ اللَّهِ بنِ سِنَانٍ عَن أَبِى عَبدِ اللَّهِ عليه السلام قَالَ : سَأَلتُهُ عَن قَولِ اللَّهِ عز و جل :«فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِى فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا»۳مَا تِلكَ الفِطرَةُ قَالَ : هِيَ الْاءِسْلَامُ فَطَرَهُمُ اللَّهُ حِينَ أَخَذَ مِيثَاقَهُمْ عَلَى التَّوْحِيدِ«أَنفُسِهِمْ أَلَسْتُ بِرَبِّكُمْ»۴وَ فِيهِ الْمُؤْمِنُ وَ الْكَافِرُ .۵
زراره مى گويد از امام صادق عليه السلام درباره آيه «فِطْرَتَ اللَّهِ الَّتِى فَطَرَ النَّاسَ عَلَيْهَا» پرسيدم فرمود :
فَطَرَهُم جَمِيعاً عَلَى التَّوحِيدِ .۶
در ابواب و مواضع ديگرى از كتاب توحيد الكافى نيز در اين باره ، احاديثى به چشم مى خورد. ابوهاشم جعفرى مى گويد : از امام جواد عليه السلام درباره معناى واحد پرسيدم، فرمود:
إجمَاعُ الْأَلْسُنِ عَلَيْهِ بِالْوَحْدَانِيَّةِ كَقَوْلِهِ تَعَالَى:«وَ لَئِن سَأَلْتَهُم مَّنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ».۷
هم او در حديث ديگرى مى فرمايد :

1.«ان نفس المعرفة باللّه غير مقدور قبل تعريف اللّه سبحانه» (فرائد الاُصول، ج ۲ ، ص ۲۲) .

2.ديدگاه شيخ مفيد درباره معناى فطرت توحيد را در تصحيح اعتقادات الإمامية (ص ۶۰) و المسائل السروية (ص ۴۷) و درباره احاديث عوالم پيشين ، در المسائل السروية (ص ۳۷ و ۵۲) ملاحظه كنيد.

3.سوره روم ، آيه ۳۰ .

4.سوره اعراف ، آيه ۱۷۲ .

5.الكافى ، ج ۲ ، ص ۱۲ ، ح ۲.

6.همان ، ج ۲ ، ص ۱۲ ، ح ۳.

7.همان ، ج ۱ ، ص ۱۱۸.

صفحه از 300