«بَابُ الْمُعَارِين» استفاده مى شود كه ايمان افراد ، بر دو نوع است: ايمان ثابت (مستقر) و ايمان عاريتى (مستودع). ايمان ثابت ، زوال ناپذير است ؛ امّا ايمان عاريتى ، همواره در معرض دگرگونى است. شيخ كلينى ، دو باب در اين باره گشوده است. در «بَابُ الْمُعَارِين» ، احاديث صريحى در تأكيد بر دو گونه بودن ايمانْ به چشم مى خورد. نمونه اين احاديث، دو حديث زير است :
إِنَّ اللَّه عز و جل خَلَق خَلقاً لِلإِيمَانِ لَا زَوَال لَهُ و خَلَق خَلقاً لِلكُفرِ لَا زَوَال لَهُ و خَلَق خَلقاً بَين ذَلِك و استَودَع بَعضَهُمُ الإِيمَان فَإِن يَشَأ أَن يُتِمَّهُ لَهُم أَتَمَّهُ و إِن يَشَأ أَن يَسلُبَهُم إِيَّاهُ سَلَبَهُم و كَان فُلَانٌ مِنهُم مُعَارا.۱
إِنَّ اللَّه ... جَبَل بَعض المُؤمِنِين عَلَى الإِيمَانِ فَلَا يَرتَدُّون أَبَداً و مِنهُم مَن أُعِير الإِيمَان عَارِيَّةً فَإِذَا هُو دَعَا و أَلَحَّ فِى الدُّعَاءِ مَات عَلَى الإِيمَانِ.۲
آن گونه كه از حديث بالا استفاده مى شود، «ايمان عاريتى» ، در اثر دعا مى تواند به «ايمان مستقر» بدل شود و تا دم مرگ انسانْ تداوم يابد. از يكى از احاديث باب نيز بر مى آيد كه گناهى مانند دروغ بستن به ائمّه عليهم السلام موجب سلب ايمان عاريتى مى گردد. ۳
در تنها حديث باب «فِى عَلَامَةِ الْمُعَارِ» ، هماهنگى كردار با گفتار ، نشانه ثبات ايمان ، و ناهماهنگى كردار با گفتار ، نشانه عاريتى بودن آنْ شمرده شده است. ۴
احاديث باب بعدى يعنى «بابُ سَهْو الْقَلْب» نيز در اين بحثْ قابل توجّه است. از اين احاديث متعدّد استفاده مى شود كه در برخى اوقات ، قلب انسان ، در حالت عارى
1.همان، ص ۴۱۷ ، ح ۱. مقصود از فلان در متن حديث ـ آن گونه كه از حديث شماره سه همين باب بر مى آيد و شارحان الكافى هم يادآورى كرده اند ـ ، ابو الخطاب است.
2.همان، ص ۴۱۹ ، ح ۵.
3.«إِنَّ فُلَاناً كَان مُسْتَوْدَعاً إِيمَانُهُ فَلَمَّا كَذَب عَلَيْنَا سُلِب إِيمَانُهُ ذَلِك» (همان، ص ۴۱۸ ، ح ۴).گفتنى است كه ثقة الاسلام كلينى ، به مناسبت ، در مقدّمه الكافى نيز از اسباب ثبات و عدم ثبات ايمانْ سخن گفته است (ر . ك : همان، ج ۱ ، ص ۷ ـ ۸).
4.همان، ج ۲ ، ص ۴۱۹.
