يكي از مهمترين و فعّالترين و مؤثّرترين حوزهها و مراكز حديثي در جهان اسلام، بخصوص در زمينة حديث اهل سنّت، حوزة حديثي نيشابور است كه اوج شكوفايي و رونق آن از نيمة قرن سوم تا اواخر قرن ششم بوده است.
عوامل مختلفي سبب رونق و شكوفايي حوزة حديثي نيشابور در جهات مختلف علمي، فرهنگي، اجتماعي و سياسي شده است. از جمله مهمترين آنها ميتوان به وجود مدارس و مساجد متعدّد و عظيم ديني، وجود كتابخانههاي غني و سودمند، آب و هوايي مناسب، وسعت و آباداني، ورود امام رضا عليه السلام به آن در سال ۲۰۰ هجري، توجّه حاكمان و واليان سلسلههاي مختلف به اين شهر و عالمان آن، وجود جريآنها و گرايشهاي مذهبي و كلامي مختلف در آن اشاره كرد.
از جمله مهمترين ويژگيها و مشخّصههاي اين حوزه، كثرت كم نظير روات و محدّثان آن، تدوين برخي از مهمترين مجموعههاي گران سنگ حديثي در حوزة حديث اهل سنّت، تدوين كتابهاي حديثي متعدّد در موضوعات مختلف، وجود محدّثان برجسته و بزرگ در جهان اسلام، اهتمام شديد بر حفظ سلامت احاديث از آسيب خلط با احاديث ضعيف و غلو آميز، گرايش به سمت مباحث عقلي و مناظرات كلامي، كثرت سفرهاي عالمان و محدّثان از نقاط مختلف به اين شهر و بالعكس و گرايشهاي صوفيانه در اين حوزه، اشاره كرد. اين مقاله گزارشي كوتاه از فعّاليتهاي حديثي اين حوزه تا اوايل قرن هفتم است.
