53
گفتگو ها و گفتارها درباره کليني و الکافي

نسخه مقابله شده باشد . بله يك نسخه أمالى شيخ صدوق رحمه الله در اختيار بنده بود و به كتاب خانه آية اللّه مرعشى رحمه الله منتقل شد كه پدر سيد حسين قزوينى رحمه الله اين نسخه را با پنج يا شش نسخه مقابله كرده بود . اين قبيل مقابله ها اگر هم باشد ، بسيار نادر است .
امّا در اين چاپ ، چهار كتاب از 35 كتاب الكافى ، با يازده نسخه ، نه كتاب با ده نسخه ، هفت كتاب با نه نسخه ، دوازده كتاب با هشت نسخه و سه كتاب با هفت نسخه ، مقابله شده است .
نسخه هايى كه مورد استفاده قرار گرفته اند ، بهترين نسخه هاى موجودند . علاوه بر اين ، در هر بخش ، از چهار تا 23 نسخه ديگر هم احيانا استفاده شده است .
تصحيح سند روايات فقط از عهده كسانى بر مى آيد كه تسلّطى بالنسبه ، بر رجال و طبقات آن و ضبط ها و راوى و مروى ها داشته باشند كه بحمداللّه ، اين كار هم در اين تحقيق ، با كمك و اشراف برخى از اعاظم و برخى از فضلاى آگاه ، انجام شده است .
علاوه بر مقابله آن چنينى و تصحيح اسناد اين چنينى ، كار تبعى بسيار خوبى هم انجام شده كه در ذيل هر روايت ، مصادر ديگر آن غير از الكافى و يا برخى از مشابهات آن ، ياد شده است .
شكل كار هم بسيار مطلوب و چشم نواز است و روى هم رفته ، كارى بسيار ارزنده در طول سال ها توسط گروهى انجام شده كه بايد به دست اندركاران آن تبريك گفت .
البته هنگامى كه بنده در جريان انجام اين كار قرار گرفتم ، در برخى موارد ، با عزيزان اختلاف سليقه اى داشتم كه آن به قوّت خود باقى است .
اميد است كارها با دقت كامل انجام شده باشد و اگر به مرور زمان و با استفاده محقّقان از اين چاپ ، معلوم شد كه اشتباهاتى هم پيش آمده ، در چاپ هاى بعد جبران گردد . واضح است كه اشتباهات جزئى و چاپى ـ كه معمولاً پيش مى آيد ـ از ارزش كار نمى كاهد .
اكنون به ذكر نكاتى كه شايد براى برخى سودمند باشد مى پردازيم .


گفتگو ها و گفتارها درباره کليني و الکافي
52

رفيع الدين محمّد يزدى درباره محب على تونى مى نويسد :
قد قرء و قابل لدى من أوائل كتاب الايمان إلى هنا (كتاب فضل القرآن) قراءة اتقان و تحقيق ايّده اللّه تعالى . ۱
ملّا محمّدامين استرآبادى درباره ملّا عيسى دزمارى مى نويسد :
الفاضل المحقّق والكامل المدقّق اعنى مولانا عيسى الدزمارى قابل معى كتاب الايمان والكفر من أوّله إلى آخره مقابلة كشف و تحقيق ومعارضة اتقان و تدقيق . ۲
در كتاب خانه مدرسه فيضيه قم ، دو جلد از دوره سه جلدى الوافى مرحوم فيض كاشانى هست كه دوره آن در طول 46 سال، دوبار مقابله شده است . ۳
امام خمينى ـ رضوان اللّه تعالى عليه ـ در حديثى از ابى على بن راشد ، هفت اختلاف در الفاظ روايت نقل مى كند و مى نويسد :
مع الأسف الشديد فاتتنا قراءة كتب الأحاديث على المشايخ وقراءتهم علينا بعد توسعة الفقه واُصوله بهذه التوسعة ولذلك وقعنا فى اشتباهات كثيرة منشؤها اختلاف النسخ واختلاف قراءة كلمة واحدة تختلف معها الأحكام كما هو ظاهر للمراجع . ۴
بنا بر اين، لزوم مقابله و تصحيح و تحقيق كتاب هاى حديثى، بويژه كتابى مانند الكافى شريف، بسيار لازم و سودمند است . اين چاپ، مزايايى دارد كه شايد كم سابقه باشد .
غالبا كتاب هاى حديثى ، با يكى دو نسخه مقابله مى شوند. حقير كه تاكنون حدود پانزده هزار نسخه خطى را زيارت كرده ام ، به خاطر ندارم كه نسخه اى خطّى مثلاً با ده

1.الكافى ، ج ۱ ، ص ۱۷۲ .

2.همان ، ص ۱۴۷ .

3.ر . ك : فهرست نسخه هاى خطى مدرسه فيضيه ، ج ۱ .

4.كتاب البيع ، ج ۳ ، ص ۱۵۱ .

  • نام منبع :
    گفتگو ها و گفتارها درباره کليني و الکافي
    تعداد جلد :
    1
    ناشر :
    دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1389
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 110457
صفحه از 422
پرینت  ارسال به