امام صادق علیه السلام
إذا حَزَنكَ أمرٌ مِن سُلطانٍ أو غَيرِهِ فأكْثِرْ مِن قَولِ : «لا حَولَ و لا قُوّةَ إلاّ باللّهِ» ؛ فإنَّها مِفتاحُ الفَرَجِ ، و كَنزٌ مِن كُنوزِ الجَنّةِ .
هرگاه از سوى حاكمان، يا ديگران اندوهى به تو رسيد، ذِكر «لا حول و لا قوّة الاّ باللّه (هيچ قوّت و قدرتى مگر به اتّكاى خدا نيست)» را فراوان بگو؛ كه آن كليد گشايش است و گنجى از گنجهاى بهشت.
بحار الأنوار : ج۷۸ ص۲۰۱ ح۲۹
پایگاه حدیث نت: نويسنده سعی دارد تا با به دست آوردن ملاكها و معيارهايی از قرآن و احاديث معتبر بتواند، رواياتی را كه احتمال اشتمال آنها بر اعتقادات و مفاهيم غلوآميز میرود، شناسايی كند.
به گزارش پایگاه حدیث نت، «داود افقی» نويسنده اين مقاله در ابتدا آورده است: آنچه در اين نوشتار به دنبال آن هستيم، به دست آوردن ملاكها و معيارهايی از قرآن و احاديث معتبر است تا بتوان با آن ملاكها، رواياتی را كه احتمال اشتمال آنها بر اعتقادات و مفاهيم غلوآميز میرود، شناسايی كرد.وی در ادامه می نويسد: در آيات قرآن، غلوّ همزاد و همراه كفر و شرك است و غاليان كسانی هستند كه اعتقاد و سخنشان در باره ديگران به نفی ربوبيت الهی میانجامد و انكار عبودیّت و بندگی ديگران را در پی دارد. انتساب ربوبيت و الوهيت به غير خدا، انتساب صفات اختصاصی الهی به غير خدا و نفی بشريت پيامبران الهی، ملاكهای غلوّ در قرآن است، در روايات نيز، علاوه بر موارد قرآنی، اموری چون ادعای نبوت ائمه علیهم السلام و تفضيل ائمه علیهم السلام بر پيامبر صلی الله علیه و آله از مصاديق غلوّ شمرده شده است. بررسی روايات موسوم به «قولوا فينا ما شئتم» نيز بخش پايانی اين نوشته را تشكيل میدهد.در بخش ديگری از اين مقاله می خوانيد: معمولاً در بحثها و نظراتی كه در باره ويژگیهای اهل بيت علیهم السلام و روايات مشتمل بر آنها ارائه میشود، افراد بدون ملاكها و معيارهای مستند و فقط بر اساس پيش فرضها، سلايق و ديدگاههای شخصی نظر میدهند، فردی روايتی را غلوآميز قلمداد میكند و شخص ديگر، آن را حداقل اعتقاد در باره اهل بيت علیهم السلام میداند. از اين رو، استخراج و تبيين معيارهايی از منابع قابل اعتماد، بسيار مهم و ضروری است.نكته مهمی كه نياز ما را برای به دست آوردن ملاكها و معيارهای غلوّ تشديد ميكند، آن است كه در متهم كردن راويان به غلوّ، نميتوان به رأی و نظر علمای رجال اطمينان نمود. بسياری از بزرگان به اين مسأله اذعان كردهاند كه در موارد متعددی، دانشمندان رجال بر اساس اعتقاد خود، رأی به غالی بودن يك راوی داده اند.نويسنده در ادامه با استناد به پژوهش های انديشمندانی چون، مرحوم مامقانی و وحيد بهبهانی به بررسی رواياتی كه احتمال اشتمال بر مفاهيم غلوّ آميز در باره آنها میرود، در دو مقام ثبوت و مقام اثبات می پردازد.با مراجعه به آيات قرآن و دسته بندی آنها می توان امور زير را به عنوان معيار و ملاك برای غلوّمطرح كرد: انتساب ربوبيت و الوهيت به غيرخدا؛ اين انتساب ميتواند هم به صورت نفی ربوبيت الهی و پرستش غيرخدا باشد؛ مانند، بتپرستی، جن پرستی و پرستش ملائكه و هم در قالب شريك قرار دادن برای خداوند در ربوبيت و الوهيت؛ مثل قول به تثليث و پنداشتن پسر برای خداوند.گفتنی است، مقاله «معيارهای غلو در قرآن و روايات» نوشته «داود افقی» در شماره ۵۸ فصلنامه علمی ـ پژوهشی «علوم حديث» به تازگی از سوی مؤسسه دارالحديث روانه بازار نشر شده است.علاقهمندان برای مكاتبه با اين نشريه میتوانند به نشانی قم، بلوار پانزده خرداد، شهرك جهاد، مؤسسه علمی ـ فرهنگی دارالحديث ص. پ ۳۴۳۱ ـ ۳۷۱۸۵ مراجعه كنند و يا با امور مشتركان با شماره ۷۱۷۶۴۱۳ تماس بگيرند.
