مِن كَلامِ الإِمامِ عَلِيٍّ النَّقِيِّ عليه السلام

از سخنان امام على النّقى عليه السلام ^۱

۱۳۰.مَن رَضِيَ عَن نَفسِهِ كَثُرَ السّاخِطونَ عَلَيهِ. ^۲

۱۳۰.آن كه از خودش راضى شود، ناراضيان از او فراوان گردند.

۱۳۱.الغِنى قِلَّةُ تَمَنّيكَ، وَالرِّضا بِما يَكفيكَ. ^۳

۱۳۱.توانگرى، كمى آرزو و رضايت به چيزى است كه تو را بسنده باشد.

۱۳۲.الفَقرُ شَرَهُ النَّفسِ، وَشِدَّةُ القُنوطِ. ^۴

۱۳۲.تهيدستى، آزمندى نفس و شدّت نااميدى است.

۱۳۳.النّاسُ فِي الدُّنيا بِالأَموالِ، وَفِي الآخِرَةِ بِالأَعمالِ. ^۵

۱۳۳.مردم، در دنيا با اموالشان و در آخرت با كردارشان سنجيده مى شوند.

۱۳۴.راكِبُ الحَرونِ أسيرُ نَفسِهِ، وَالجاهِلُ أسيرُ لِسانِهِ. ^۶

۱۳۴.سوار بر مركب چموش، كسى است كه اسير نفس خويش است و نابخرد كسى است كه اسير زبان خود باشد.

۱۳۵.قالَ لِبَعضٍ ـ وَقَد أكثَرَ مِن إفراطِ الثَّناءِ عَلَيهِ ـ: أقبِل عَلى شَأنِكَ ^۷ ؛ فَإنَّ
كَثرَةَ الثَّناءِ تَهجِمُ عَلَى الظِّنَّةِ، وَإذا حَلَلتَ مِن أخيكَ في مَحَلِّ الثِّقَةِ فَاعدِل عَن المَلَقِ إلى حُسنِ النِّيَّةِ. ^۸

۱۳۵.حضرت به كسى كه در ستايش ايشان زياده روى كرده بود، فرمود:
به كار خود بپرداز كه ستايش فراوان، شكّ برانگيزد و هر گاه از
برادرت اعتماد يافتى، به جاى مدح و ثنا (در ظاهر)، نيّتت را (در باطن) نيكو كن.

۱۳۶.المُصيبَةُ لِلصّابِرِ واحِدَةٌ، وَلِلجازِعِ اثنَتانِ. ^۹

۱۳۶.مصيبت براى شكيبا يكى و براى ناشكيبا دو تاست.

۱۳۷.العُقوقُ ثُكلُ مَن لَم يُثكَل. ^۱۰

۱۳۷.عاق كردن، از دست دادن فرزندى است كه نمرده است. ^۱۱

۱۳۸.الحَسَدُ ماحِقُ الحَسَناتِ. ^۱۲

۱۳۸.حسادت، نابود كننده نيكى هاست.

۱۳۹.الزَّهوُ جالِبُ المَقتِ. ^۱۳

۱۳۹.خود بزرگ بينى، نفرت و دشمنى مى آورد.

۱۴۰.العُجبُ صارِفٌ عن طَلَبِ العِلمِ، داعٍ إلَى الغَمطِ ^۱۴. ^۱۵

۱۴۰.خودپسندى، بازدارنده از جستجوى دانش و انگيزه انكار حقّ است ^۱۶.

۱۴۱.البُخلُ أذَمُّ الأَخلاقِ. ^۱۷

۱۴۱.بخل، نكوهيده ترين اخلاق است.

۱۴۲.الطَّمَعُ سَجِيَّةٌ سَيِّئَةٌ. ^۱۸

۱۴۲.آزمندى، خوى زشتى است.

۱۴۳.الهُزءُ فَكاهَةُ السُّفَهاءِ، وَصَناعَةُ الجُهّالِ. ^۱۹

۱۴۳.ريشخند كردن، شوخى كم خردان و كار نادانان است.

۱۴۴.العُقوقُ تُعقِبُ القِلَّةَ، وَتُؤَدّي إلَى الذِّلَّةِ. ^۲۰

۱۴۴.سرپيچى از پدر و مادر، نادارى مى آورد و به خوارى مى كشاند.

۱۴۵.السَّهَرُ ألَذُّ لِلمَنامِ، وَالجوعُ يَزيدُ في طيبِ الطَّعامِ. ^۲۱

۱۴۵.شب بيدارى، خواب را لذّت بخش تر و گرسنگى، خوراك را خوشايندتر مى كند.

۱۴۶.إذا كانَ زَمانٌ العَدلُ فيهِ أغلَبُ مِنَ الجَورِ، فَحَرامٌ أن يُظَنَّ بِأَحَدٍ سوءًا حَتّى يُعلَمَ ذلِكَ مِنهُ ؛ وإذا كانَ زَمانٌ الجَورُ أغلَبُ فيهِ مِنَ العَدلِ، فَلَيسَ لِأَحَدٍ أن يَظُنَّ بِأَحَدٍ خَيرًا حَتّى يَبدُوَ ذلِكَ مِنهُ. ^۲۲

۱۴۶.هر گاه در روزگارى، عدالت بيش از ظلم باشد، حرام است به كسى گمان بد برده شود تا آن گاه كه بدى اش معلوم گردد و هر گاه در روزگارى ظلم بيش از عدالت باشد، كسى نمى تواند به كسى گمان خوب ببرد تا آن گاه كه خوبى او آشكار شود.

۱۴۷.قالَ عَلَيهِ السَّلامُ لِلمُتَوَكِّلِ: لا تَطلُبِ الصَّفا مِمَّن كَدِرتَ عَلَيهِ، وَلَا النُّصحَ مِمَّن صَرَفتَ سوءَ ظَنِّكَ إلَيهِ ؛ فَإِنَّما قَلبُ غَيرِكَ لَكَ كَقَلبِكَ لَهُ. ^۲۳

۱۴۷.امام هادى عليه السلام به متوكل فرمود: صفا و صميميّت را از كسى كه با او كدورت دارى و خيرخواهى را از كسى كه به او بدگمان هستى، مجوى كه دل غير تو براى تو، مانند دل تو براى اوست.

مِن كَلامِ الإِمامِ مُحَمَّدٍ التَّقِيِّ عليه السلام

از سخنان امام محمّد تقى عليه السلام ^۱

۱۱۱.كَيفَ يَضيعُ ^۲ مَنِ اللّهُ كافِلُهُ ؟ ! وَكَيفَ يَهرُبُ ^۳ مَنِ اللّهُ طالِبُهُ ؟ ! ^۴

۱۱۱.آن كه در تكفّل خداوند است چگونه درماند و آن كه خداوند در پى اوست چگونه بگريزد؟!

۱۱۲.مَنِ انقَطَعَ إلى غَيرِ اللّهِ وَكَلَهُ اللّهُ إلَيهِ. ^۵

۱۱۲. آن كه به غير خدا روى آورد، خداوند به همو واگذارش كند.

۱۱۳.مَن عَمِلَ عَلى غَيرِ عِلمٍ كانَ ^۶ ما أفسَدَ أكثَرَ مِمّا يُصلِحُ. ^۷

۱۱۳.كسى كه ناآگاهانه عمل مى كند، آن چه تباه مى گرداند بيش از آن است كه به سامان مى آورد.

۱۱۴.القَصدُ إلَى اللّهِ تَعالى بِالقُلوبِ أبلَغُ مِن إتعابِ الجَوارِحِ بِالأَعمالِ. ^۸

۱۱۴.با دل ها آهنگ خدا كردن، رساتر از زحمت دادن اعضا با اعمال است.

۱۱۵.مَن أطاعَ هَواهُ أعطى عَدُوَّهُ مُناهُ. ^۹

۱۱۵.آن كه از هوسش پيروى كند، آرزوى دشمنش را برآورد.

۱۱۶.مَن هَجَرَ المُداراةَ قارَبَهُ المَكروهُ. ^۱۰

۱۱۶.آن كه مدارا و نرمش را وانهد، بدبختى به او نزديك گردد.

۱۱۷.مَن لَم يَعرِف المَوارِدَ أعيَتهُ المَصادِرُ. ^۱۱

۱۱۷.آن كه محلّ ورود را نشناسد، در بيرون آمدن به زحمت افتد.

۱۱۸.مَنِ انقادَ إلَى الطُّمَأنينَةِ قَبلَ الخُبرَةِ فَقَد عَرَّضَ نَفسَهُ لِلهَلَكَةِ، وَلِلعاقِبَةِ المُتعِبَةِ. ^۱۲

۱۱۸.آن كه پيش از آزمودن اطمينان كند، بى گمان خود را در معرض هلاكت و فرجامى پر رنج قرار داده است.

۱۱۹.مَن عَتَبَ مِن غَيرِ ارتِيابٍ اُعتِبَ مِن غَيرِ استِعتابٍ. ^۱۳

۱۱۹.آن كه بدون شك بردن سرزنش كند، بى درخواست ببخشد.

۱۲۰.راكِبُ الشَّهَواتِ لا يُستَقالُ لَهُ عَثرَةٌ. ^۱۴

۱۲۰.سوار بر شهوات، پس از افتادن بلند نمى شود.

۱۲۱.الثِّقَةُ بِاللّهِ ثَمَنٌ لِكُلِّ غالٍ، وَسُلَّمٌ إلى كُلِّ عالٍ. ^۱۵

۱۲۱.اعتماد به خداوند بهاى هر چيز گران بها و نردبان هر بلندى است.

۱۲۲.إيّاكَ وَمُصاحَبَةَ الشِّرّيرِ ؛ فَإِنَّهُ كَالسَّيفِ المَسلولِ ؛ يَحسُنُ مَنظَرُهُ، وَيَقبُحُ أثَرُهُ. ^۱۶

۱۲۲.زنهار از همراهى شرور كه مانند شمشير آخته، سيمايش زيبا و اثرش زشت است.

۱۲۳.اِتَّئِد، تُصِب أو تَكَد. ^۱۷

۱۲۳.درنگ و تأمل كن تا برسى و يا نزديك گردى.

۱۲۴.إذا نَزَلَ القَضاءُ ضاقَ الفَضاءُ. ^۱۸

۱۲۴.آن گاه كه سرنوشت فرود آيد، مجالى نمى ماند.

۱۲۵.كَفى بِالمَرءِ خِيانَةً أن يَكونَ أمينًا لِلخَوَنَةِ. ^۱۹

۱۲۵.در خيانت آدمى همين بس كه امين خيانت كاران باشد.

۱۲۶.عِزُّ المُؤمِنِ غِناهُ عَنِ النّاسِ. ^۲۰۲۱

۱۲۶.عزّت مؤمن، در بى نيازى او از مردم است.

۱۲۷.نِعمَةٌ لا تُشكَرُ كَسَيِّئَةٍ لا تُغفَرُ. ^۲۲

۱۲۷.نعمتى كه سپاسگزارى نشود، چون گناهى است كه آمرزيده نشود.

۱۲۸.لا يَضُرُّكَ سَخَطُ مَن رِضاهُ الجَورُ. ^۲۳

۱۲۸.ناخشنودى كسى كه بى عدالتى خشنودش مى كند، به تو زيان نرساند.

۱۲۹.مَن لَم يَرضَ مِن أخيهِ بِحُسنِ النِّيَّةِ لَم يَرضَ بِالعَطِيَّةِ. ^۲۴

۱۲۹.آن كه از برادرش به خوش نيّتى خشنود نشود، از بخشش او نيز خشنود نگردد.