مِن كَلامِ الإِمامِ المَهدِيِّ صاحِبِ الزَّمانِ عليه السلام

از سخنان امام مهدى صاحب الزمان عليه السلام ^۱

۱۶۸.قالَ لِسَعدِ بنِ عَبدِ اللّهِ القُمِّيِّ ـ وقَد سَأَلَهُ بِحَضرَةِ أبيهِ عَن تَفسيرِهِم قَولَهُ تَعالى لِموسى:«فَاخلَع نَعلَيكَ»^۲، أ نَّهُ كانَت مِن إهابِ الميتَةِ. فَقالَ عليه السلام ـ: مَن قالَ ذلِكَ فَقَدِ افتَرى عَلى موسى ^۳ ؛ لِأَنَّهُ لا يَخلو إمّا أن تَكونَ صَلاةُ موسى فيها جائِزَةً، أو غَيرَ جائِزةٍ، فَإِن كانَت جائِزةً جازَ لِموسى أن يَكونَ لابِسَها في تِلكَ البُقعَةِ وَإن كانَت مُقَدَّسَةً، وَإن كانَت غَيرَ جائِزةٍ فَقَد وَجَبَ أنَّ موسى لَم يَعرِفِ الحَلالَ مِنَ الحَرامِ، وَلا ما جازَتِ الصَّلاةُ فيهِ مِمّا لَم يَجُز، وَهذا كُفرٌ. بَل كانَ موسى شَديدَ الحُبِّ لِأَهلِهِ، فَقالَ اللّهُ تَعالى: أن اِنزَع حُبَّ أهلِكَ مِن قَلبِكَ إن كانَت مَحَبَّتُكَ لي خالِصَةً، وَقَلبُكَ مِنَ المَيلِ إلى مَن سِوايَ مَغسولًا ^۴
... وقالَ لَهُ سَعدٌ: مَا المانِعُ مِن أن يَختارَ القَومُ إمامًا لِأَنفُسِهِم ؟ فَقالَ عليه السلام: مُصلِحٌ، أو مُفسِدٌ ؟
قالَ: مُصلِحٌ. قالَ: هَل يَجوزُ أن تَقَعَ خيرَتُهُم عَلَى المُفسِدِ بَعدَ أن لا يَعلَمَ أحَدٌ ما يَخطُرُ بِبالِ غَيرِهِ مِن صَلاحٍ أو فَسادٍ ؟ قالَ: يُمكِنُ. قالَ: فَهِيَ العِلَّةُ.
ثُمَّ قالَ: هذا موسى كَليمُ اللّهِ مَعَ وُفورِ عَقلِهِ وكَمالِ عِلمِهِ ونُزولِ الوَحيِ عَلَيهِ، اختارَ ـ مِن أعيانِ قَومِهِ وَوُجوهِ عَسكَرِهِ لِميقاتِ رَبِّهِ ـ سَبعينَ رَجُلًا مِمَّن لا يَشُكُّ في إيمانِهِم وَإخلاصِهِم، فَوَقَعَت خيرَتُهُ عَلَى المُنافِقينَ، عَلى ما حَكَى اللّهُ تَعالى ^۵. فَلَمّا وَجَدنَا اختيارَ مَن قَدِ اصطَفاهُ اللّهُ لِلنُّبُوَّةِ واقِعًا عَلى الأَفسَدِ دونَ الأَصلَحِ، عَلِمنا أن لَا اختيارَ إلّا لِمَن يَعلَمُ ما تُخفِي الصُّدورُ، وَأن لا خَطَرَ لِاختِيارِ المُهاجِرينَ وَالأَنصارِ ـ بَعدَ وُقوعِ خيرَةِ الأَنبِياءِ عَلى ذَوِي الفَسادِ ـ لِما أراهُ أهلَ الصَّلاحِ. ^۶

۱۶۸.به سعد بن عبداللّه قمى در باره تفسيرى كه از گفته خداى متعال به موسى: «كفش هايت را بيرون بياور» مى كنند و مى گويند: علتش اين بود كه كفش ها از پوست حيوان ساخته شده بود، فرمود: هر كس اين گفته را بگويد به موسى تهمت زده است، چون از دو حال خارج نيست: يا نماز موسى در آن جائز بوده و يا نبوده است ؛ اگر جائز بوده، براى موسى جائز بوده كه آن را در آن جا هم بپوشد، هر چند مكان مقدّسى باشد و اگر جائز نبوده، پس لازم مى آيد كه موسى حرام را از حلال و آن چه را كه نماز در آن جائز است از آن چه جائز نيست تشخيص ندهد و اين كفر است. بلكه تفسير درست اين است كه موسى محبّت شديدى به خانواده اش داشت خداوند متعال فرمود از محبّت خانواده ات دل بكن و دلت را از ميل به غير من بشوى. ^۷
... و سعد به ايشان عرض كرد: چه مانعى دارد كه مردم امام خود را برگزينند ؟ حضرت فرمود: مصلح باشد يا مفسد؟ گفت: مصلح. فرمود: آيا ممكن است فرد مفسدى را برگزينند، چون كسى نمى تواند بفهمد كه چه در انديشه ديگران از صلاح و فساد مى گذرد؟ گفت: ممكن است. فرمود: علّت، همين است.سپس فرمود: اين موسى كليم اللّه با فراوانى عقل و كمال علمش و نزول وحى بر او، هفتاد مرد از ميان بزرگان قوم خود و چهره هاى شاخص لشكرش برگزيد كه شكّى در ايمان و اخلاص آنان نداشت، اما برگزيدگانش، آن گونه كه خداوند متعال حكايت كرده است، منافق درآمدند، پس هنگامى كه مى يابيم انتخاب كسى كه خداوند براى نبوتش برگزيده، اين گونه درمى آيد، مى فهميم كه حق گزينشى براى آن كه از درون سينه ها آگاهى ندارد، نيست و انتخاب مهاجران و انصار، پس از آن كه انتخاب پيامبران به فاسدان اصابت كرد از آن رو كه آنان را صالح مى پنداشتند، ارزشى ندارد.

۱۶۹.مِمّا كَتَبَهُ عَلَيهِ السَّلامُ ـ جَوابًا لِاسحاقَ بنِ يَعقوبَ ـ إلَى العَمريِّ رحمه الله: أمّا ظُهورُ الفَرَجِ فَإِنَّهُ إلَى اللّهِ، وَكَذِبَ الوَقّاتونَ. وَأمَّا الحَوادِثُ الواقِعَةُ ؛ فَارجِعوا فيها إلى رُواةِ حَديثِنا ؛ فَإِنَّهُم حُجَّتي عَلَيكُم، وَأنَا حُجَّةُ اللّهِ.
وأمَّا المُتَلَبِّسونَ بِأَموالِنا ؛ فَمَنِ استَحَلَّ مِنها شَيئًا فَأَكَلَ، فَإِنَّما يَأكُلُ النّيرانَ.
وَأمّا الخُمسُ ؛ فَقَد اُبيحَ لِشيعَتِنا، وَجُعِلوا مِنهُ في حِلٍّ إلى وَقتِ ظُهورِ أمرِنا ؛ لِتَطيبَ وِلادَتُهُم، ولا تَخبُثُ.
وأمّا عِلَّةُ ما وَقَعَ مِنَ الغَيبَةِ ؛ فَإِنَّ اللّهَ عَزَّوجَلَّ قالَ: «يا أيُّهَا الَّذينَ آمَنوا لا تَسأَلوا عَن أشياءَ إن تُبدَ لَكُم تَسُؤكُم»^۸. إنَّهُ لَم يَكُن أحَدٌ مِن آبائي إلّا وقَد وَقَعَت في عُنُقِهِ بَيعَةٌ لِطاغِيَةِ زَمانِهِ، وإنّي أخرُجُ ـ حينَ أخرُجُ ـ ولا بَيعَةَ لِأَحَدٍ مِنَ الطَّواغيتِ في عُنُقي.
وأمّا وَجهُ الاِنتِفاعِ بي في غَيبَتي ؛ فَكَالاِنتِفاعِ بِالشَّمسِ إذا غَيَّبَها عَنِ الأَبصارِ السَّحابُ، وَإنّي أمانٌ لأَهلِ الأرضِ كَما أنَّ النُّجومَ أمانٌ لأَهلِ السَّماءِ. ^۹

۱۶۹.در پاسخ به پرسش اسحاق بن يعقوب در باره هنگام ظهور، به نائب خاصّش «عَمرى» نوشت: و امّا ظهور فرج با خداست وآنان كه وقعت معيّن مى كنند دروغ مى گويند، پس در رويدادهاى پيش رو به راويان حديث ما مراجعه كنيد كه آنان حجّت من بر شمايند و من حجّت خدا(بر ايشان). و امّا آنان كه به اموال ما چسبيده اند ؛ پس هر كس چيزى از آن را حلال بشمارد و بخورد گويى آتش خورده است و امّا خمس، براى شيعيان ما مباح گشته و برايشان تا هنگام ظهور امر ما حلال است تا ولادتشان پاك باشد. و امّا علّت غيبت، خداوند متعال مى فرمايد: اى ايمان آورندگان، از چيزهايى مپرسيد كه اگر آشكار گردد بدتان بيايد. هيچ يك از پدران من نبود جز آن كه بيعت طاغوت روزگارش در گردنش بود ولى من در حالى خروج مى كنم كه بيعت هيچ يك از طاغوت ها در گردنم نيست. و امّا چگونه در زمان غيبتم از من سود برده مى شود، مانند سود بردن از خورشيد است هنگامى كه ابرها آن را از ديده ها غايب سازند و بى گمان، من امان اهل زمين هستم، همان گونه كه ستارگان، امان اهل آسمان اند.

قال المؤلّف مخاطبًا لمن ألّفها لأجله: فهذه درّة من بحر الحكمة جمعتها لك وأتحفتها إلى عالي مجلسك، المنظور أن تكون عندك مشكور.

مؤلّف خطاب به كسى كه كتاب را برايش تأليف كرده است مى گويد: اين مرواريدى از درياى حكمت است كه براى تو گرد آورده ام و به محضر والاى تو تقديم مى دارم به اين اميد كه نزد تو ارج و سپاس يابد.

مِن كَلامِ الإِمامِ الحَسَنِ العَسكَرِيِّ عليه السلام

از سخنان امام حسن عسكرى عليه السلام ^۱

۱۴۸.إنَّ لِلسَّخاءِ مِقدارًا، فَإِن زادَ عَلَيهِ فَهُوَ سَرَفٌ. وَلِلحَزمِ مِقدارًا، فَإِن زادَ عَلَيهِ فَهُوَ جُبنٌ. وَلِلاِقتِصادِ مِقدارًا، فَإِن زادَ عَلَيهِ فَهُوَ بُخلٌ. وَلِلشَّجاعَةِ مِقدارًا، فَإِن زادَ عَلَيهِ فَهُوَ تَهَوَّرٌ. ^۲

۱۴۸.سخاوت اندازه اى دارد كه اگر از آن بيشتر شود اسراف است و احتياط اندازه اى دارد كه اگر از آن بيشتر شود ترس است و صرفه جويى اندازه اى دارد كه اگر از آن بيشتر شود، بخل است و شجاعت اندازه اى دارد كه اگر از آن بيشتر شود بى باكى است.

۱۴۹.كَفاكَ أدَبًا تَجَنُّبُكَ ما تَكرَهُ مِن غَيرِكَ. ^۳

۱۴۹.در ادبت همين بس كه از آن چه از غير خودت نمى پسندى، بپرهيزى.

۱۵۰.اِحذَر كُلَّ ذَكِيٍّ ساكِنِ الطَّرفِ. ^۴

۱۵۰.از هر تيزهوش ساكن و خاموش بر حذر باش.

۱۵۱.لَو عَقَلَ أهلُ الدُّنيا خَرِبَت. ^۵

۱۵۱.اگر اهل دنيا تعقّل مى كردند، دنيا خراب مى شد.

۱۵۲.خَيرُ إخوانِكَ مَن نَسِيَ ^۶ ذَنبَكَ إلَيهِ. ^۷

۱۵۲.بهترين برادرانت كسى است كه بدى ات را به او از ياد ببرد.

۱۵۳.أضعَفُ الأَعداءِ كَيدًا مَن أظهَرَ عَداوَتَهُ. ^۸

۱۵۳.آن دشمنى ضعيف ترين نيرنگ را دارد كه دشمنى اش را آشكار كرده است.

۱۵۴.حُسنُ الصّورَةِ جَمالٌ ظاهِرٌ، وَحُسنُ العَقلِ جَمالٌ باطِنٌ. ^۹

۱۵۴.نيكويى چهره، زيبايى ظاهرى و نيكويى خرد، زيبايى باطنى است.

۱۵۵.مَن أنِسَ بِاللّهِ استَوحَشَ مِنَ النّاسِ. ^۱۰

۱۵۵.آن كه با خدا انس يابد، از مردم بگريزد.

۱۵۶.مَن لَم يَتَّقِ وُجوهَ النّاسِ لَم يَتَّقِ اللّهَ. ^۱۱

۱۵۶.آن كه از روى مردم پروا نكند، از خدا هم پروا نكند.

۱۵۷.جُعِلَتِ الخَباثَةُ في بَيتٍ، وَجُعِلَ مِفتاحُهُ الكَذِبُ. ^۱۲

۱۵۷.پليدى ها در اتاقى نهاده و كليد آن، دروغ قرار داده شد.

۱۵۸.إذا نَشِطَتِ القُلوبُ فَأَودِعوها، وَإذا نَفَرَت فَوَدِّعوها. ^۱۳

۱۵۸.هر گاه دل ها بانشاط اند، (علم و معرفت)را به آنها واسپاريد و هر گاه گريزان اند، آنها را واگذاريد.

۱۵۹.اللِّحاقُ بِمَن تَرجو خَيرٌ مِنَ المُقامِ مَعَ مَن لا تَأمَنُ شَرَّهُ. ^۱۴

۱۵۹.رفتن در پى كسى كه به او اميد دارى، بهتر از ماندن با كسى است كه از شرّش ايمنى ندارى.

۱۶۰.مَن أكثَرَ المَنامَ رَأَى الأَحلامَ ^۱۵. ^۱۶

۱۶۰.آن كه بسيار بخوابد، خواب ها بيند. ^۱۷

۱۶۱.الجَهلُ خَصمٌ، وَالحِلمُ حُكمٌ وَلَم يَعرِف راحَةَ القَلبِ مَن لَم يُجَرِّعهُ الحِلمُ غُصَصَ الغَيظِ. ^۱۸

۱۶۱.نابخردى، مايه دشمنى، و بردبارى، بازدارنده(از آن) است و كسى كه جرعه هاى خشم را با بردبارى فرو نخورد، آسايش دل را نشناسد.

۱۶۲.مَن كانَ الوَرَعُ سَجِيَّتَهُ ^۱۹ وَالإِفضالُ حِليَتَهُ ^۲۰ انتَصَرَ مِن أعدائِهِ بِحُسنِ الثَّناءِ عَلَيهِ، وَتَحَصَّنَ ^۲۱ بِالذِّكرِ الجَميلِ مِن وُصولِ نَقصٍ إلَيهِ. ^۲۲

۱۶۲.آن كه پارسايى، خوى او و احسان، زيورش باشد ستايش نيكو را از دشمنانش به يارى گيرد و در پناه يادكرد نيكويش از خرده گيرى ايمن بماند.

۱۶۳.نائِلُ الكَريمِ يُحَبِّبُكَ إلَيهِ، وَنائِلُ اللَّئيمِ يَضَعُكَ لَدَيهِ. ^۲۳

۱۶۳.بخشش كريم، تو را محبوب او مى كند و بخشش فرومايه نزد او خوارت مى سازد.

۱۶۴.إذا كانَ المَقضِيُّ كائِنًا ^۲۴، فَالضَّراعَةُ لِماذا ؟ ! ^۲۵

۱۶۴.هنگامى كه قضاى (الهى، خواه ناخواه) واقع مى شود، پس گريه و زارى براى چيست؟

۱۶۵.يا أسمَعَ السّامِعينَ، وَيا أبصَرَ المُبصِرينَ، وَيا أنظَرَ النّاظِرينَ، وَيا أسرَعَ الحاسِبينَ، وَيا أرحَمَ الرّاحِمينَ، وَيا أحكَمَ الحاكِمينَ، صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وآلِ مُحَمَّدٍ، وَأوسِع لي في رِزقي، وَمُدَّ لي في عُمُري، وَامنُن عَلَيَّ بِرَحمَتِكَ، وَاجعَلني مِمَّن تَنتَصِرُ بِهِ لِدينِكَ، ولا تَستَبدِل بي غَيري. ^۲۶

۱۶۵.اى شنواترين شنوندگان و اى بيناترين بينندگان و اى دقيق ترين نگرندگان و اى سريع ترين حساب رسان و اى مهربان ترين مهربانان و اى بهترين داوران، بر محمّد و خاندانش درود فرست و در روزيم گشايش ده و عمرم را طولانى كن و با رحمتت بر من منّت بگذار و مرا از ياوران دينت قرار ده و (در اين ياورى) مرا با كس دگيرى جا به جا مكن.

۱۶۶.بِسمِ اللّهِ الرَّحمنِ الرَّحيمِ، يا مالِكَ الرِّقابِ، وَيا هازِمَ الأَحزابِ، يا مُفَتِّحَ الأَبوابِ، يا مُسَبِّبَ الأَسبابِ، سَبِّب لَنا سَبَبًا لا نَستَطيعُ لَهُ طَلَبًا، بِحَقِّ لا إلهَ إلَا اللّهُ مُحَمَّدٌ رَسولُ اللّهِ صَلواتُ اللّهِ عَلَيهِ وَعَلى آلِهِ أجمَعينَ. ^۲۷

۱۶۶.به نام خداوند بخشنده مهربان، اى مالك بندگان و اى شكست دهنده گروه ها، اى گشاينده درها، اى سبب ساز سبب ها، آن سبب كه توان جستجويش را نداريم براى ما فراهم آور، به حقّ خداوندى كه جز او خدايى نيست و محمّد پيامبر خدا كه درود خدا بر او و همه خاندانش باد.

۱۶۷.وُجِدَ مَكتوبًا بِخَطِّهِ هذَا الكِتابُ ^۲۸: وقالَ عَلَيهِ السَّلامُ: قَد صَعِدنا ذُرَى الحَقائِقِ بِأَقدامِ النُّبُوَّةِ وَالوِلايَةِ، ونَوَّرنا سَبعَ طَرائِقَ ^۲۹ بِأَعلامِ الفُتُوَّةِ، فَنَحنُ لُيوثُ الوَغى، وَغُيوثُ النَّدى، وَفينَا السَّيفُ وَالقَلَمُ فِي العاجِلِ، ولِواءُ الحَمدِ وَالعِلمُ فِي الآجِلِ، وأسباطُنا خُلَفاءُ الدِّينِ وحُلَفاءُ اليَقينِ، ومَصابيحُ الاُمَمِ، وَمَفاتيحُ الكَرَمِ، فَالكَليمُ اُلبِسَ حُلَّةَ الاِصطِفاءِ لِما عَهِدنا مِنهُ الوَفاءَ، وَروحُ القُدُسِ في جِنانِ الصّاقورَةِ ذاقَ مِن حَدائِقِنَا الباكورَةِ، وشيعَتُنَا الفِئَةُ النّاجِيَةُ، وَالفِرقَةُ الزّاكِيَةُ، صاروا لَنا رِدءًا وصَونًا، وعَلَى الظَّلَمَةِ إلبًا وَعَونًا، وَسَيُحفَرُ ^۳۰ لَهُم يَنابيعُ الحَيَوانِ بَعدَ لَظَى النّيرانِ ^۳۱. ^۳۲

۱۶۷.نوشته اى به خط ايشان پيدا شد كه در آن چنين نوشته بود: بى گمان قلّه هاى حقيقت را با گام هاى نبوّت و ولايت فتح كرديم و هفت (طبقه)آسمان را با چراغ هاى فتوّت روشن نموديم. ما شيران كارزار و باران رحمتيم، در اين دنيا، شمشير و قلم و در آن دنيا، پرچم ستايش و دانش به دست ماست، فرزندانمان خلفاى دين، هم پيمان يقين، چراغ امت ها و كليد كرامت اند. موسى كليم آن گاه به زيور انتخاب آراسته شد كه ما وفايش را يافتيم و (عيسى) روح القدس در ميان آسمان سوم از نوبر باغ هاى ما چشيد و پيروان مايند كه نجات يابنده و پاكيزه اند. ما را مددكار و نگهدارنده و عليه ستمكاران، شورش گر و يارى دهنده اند و بزودى چشمه هاى حيات در پى فروزش نورها، برايشان مى جوشد. ^۳۳