امامت دور سازد.
4. برداشت نادرست از شرایط امامت
امامت در بینش مکتب تشیع در امتداد نبوت قرار دارد و امام کسی است که پس از پیامبر صلی الله علیه و آله تمام مسؤولیتها و وظایف آن حضرت را بر دوش میگیرد. بدیهی است که برای مسؤولیتهای بزرگ، شرایط و معیارهای بیشتر و دقیقتری در نظر گرفته میشود. بنا بر این، با توجه به اهمیت مسأله امامت و مسؤولیت بسیار سنگینی که بر دوش امام قرار دارد، باید شرایط آن نیز سنگینتر باشد.
پیامبر صلی الله علیه و آله و جانشینان پس از او در سخنان فراوانی با هدف عمل به رسالت هدایت امت، به تبیین شرایط و نشانههای امام پرداختند تا شیعیان با مد نظر قرار دادن آن بتوانند پس از پیامبر صلی الله علیه و آله یا امام علیه السلام ، جانشین او را شناسایی کنند. از میان شرایط و نشانههای امامت چهار ویژگی زیر از اهمیت بیشتری برخوردار است:
1. عصمت: یکی از ویژگیهای مهم امام عصمت است.۱ امام باید معصوم باشد تا سخنان و دستورات و رفتارش برای مردم حجت شود. خداوند، بر اساس حکمت، فرمانبرداری کسی را که میداند بندگان خود را به انحراف میکشاند، واجب نمیگرداند.۲
عصمت، ضرورت رهبری یک امام است؛ زیرا مسؤولیت امام در جامعه تبیین مکتب و بیان معارف دین است. بنا بر این، امام نباید کوچکترین انحرافی داشته باشد. امامی که در گفتار و رفتار دچار انحراف میشود، شایستگی و توانایی پاسداری از شریعت ندارد.
2. برتری علمی: تبیین و گسترش معارف دین و پاسخ به پرسشها و شبهات از مهمترین رسالتهای امام است. امام در صورتی میتواند به این رسالت به بهترین وجه عمل کند که از دانش بالا و متصل به خزانه علم و حکمت الهی برخوردار باشد. امامی که برخی از احکام و معارف را نمیداند یا در برابر پرسشها و شبهات عاجز از پاسخ است، نمیتواند جانشین شایستهای برای پیامبر صلی الله علیه و آله باشد.۳ بنا بر این، ضروری است امام در دانش دین سرآمد روزگار خود و همه اعصار باشد.۴
1.. ر.ک: دانش نامه قرآن و حدیث، ج۶، ص۳۵۴.
2.. ر.ک: التوحید، ص۴۰۷، ح۵؛ الخصال، ص۱۳۹، ح۱۵۸.
3.. ر.ک: الکافی، ج۱، ص۲۲۷، ح۱ و ص۲۰۲، ح۱.
4.. ر.ک: دانش نامه قرآن و حدیث، ج۶، ص۳۶۰.