83
دانشنامه قرآن و حديث 9

جفت انسان نسبت مى دهد كه خود آن دو ، نسلِ كسى نبوده و از هيچ جاندارى زاده نشده اند . ۱
تورات نيز بر آفرينش ابتدايى آدم از خاك ، صحّه مى گذارد و از اين جهت ، با قرآنْ سازگار است ، آن جا كه مى گويد :
خداوند ، آدم را از خاك زمين بسرشت و در بينى وى ، روح حيات دميد و آدم ، نَفْس زنده شد . ۲
شايان ذكر است كه اعتقاد به نظريّه تكامل ، به هيچ وجه به معناى انكار صانع و عدم توجّه به خدا و دين نيست و با اعتقاد به ربوبيّت خداوند ، تباينى ندارد ؛ زيرا تحوّلِ چيزى به چيز ديگر در جهان (خواه در انواع و يا هر چيز ديگر) ، نشان دهنده نظام متقن طبيعت است كه به قدرت خداوند حكيم ، طرّاحى شده است . داروين ، خود نيز تصريح مى كند كه در عين قبول تكاملِ انواع ، خداپرست است و اصولاً بدون قبول خدا نمى توان تكامل را توجيه كرد . ۳
از طرفى ، اگرچه داروين و گروهى از طرفداران نظريّه او ، نژاد انسانى را به نوعى از ميمون ها ـ كه ظاهرا بيشترين شباهت را به انسان دارند ـ ، منتهى مى كنند ، همه طرفداران نظريّه تكامل ، اين امر را نپذيرفته اند و بويژه در باره حلقه مفقود ميان انسان و موجودات ديگر ، اختلاف هاى بسيارى وجود دارد ۴ . ۵

1.الميزان فى تفسير القرآن : ج ۱۶ ص ۲۵۸ .

2.عهد عتيق : سِفْر پيدايش : كتاب ۲ ، فقره ۷ .

3.تكامل در قرآن : ص ۱۴ ـ ۱۵ ، تكامل جانداران ، محقّق داماد : ص ۱۷ ـ ۱۹ ، تفسير نمونه : ج ۱۱ ص ۸۵ ـ ۸۶ .

4.آفرينش و انسان ، جعفرى : ص ۹۱ ـ ۹۴ ؛ تكامل در قرآن : ص ۱۸ ؛ خديعة التطوّر : هارون يحيى : ص ۱۰۱ .

5.اين مقاله ، از دائرة المعارف قرآن كريم (ج ۱ ص ۱۲۸ ـ ۱۲۹) اخذ و تكميل شده است .


دانشنامه قرآن و حديث 9
82

ابتدايى آدم را از خاك (بر خلاف فرضيّه تكامل) با آيات قرآن ، منطبق دانسته اند . برخى ديگر نيز آن را با قرآن ، سازگار دانسته اند . ۱ پاره اى نيز به طور ضمنى ، نظريّه تكامل را پذيرفته و كوشيده اند آن را فى الجمله ، با قرآن ، تطبيق دهند . ۲
علّامه طباطبايى مى گويد :
ممكن است برخى براى اثبات فرضيّه تكامل ، به آيه «إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَى ءَادَمَ وَنُوحًا وَءَالَ إِبْرَاهِيمَ وَءَالَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ»۳ استدلال كنند ، بدين سان كه «اصطفى» به معناى برگزيدنِ نخبه هر چيزى است و برگزيدن آدم ، در صورتى است كه در زمان وى ، افرادى به عقل ، مجهّز نبوده اند و خداوند ، آدم را از ميان آنان برگزيده و به عقل ، مجهّز كرده است . در نتيجه ، آدم با جهش خدايى از يك نوعِ جنبنده ، به نوعى ديگر منتقل شده است . آن گاه ، نسل او فزونى گرفت و نسل انسان ناقص اوّلى ، رو به نقصان نهاد تا منقرض گرديد ؛ امّا با توجّه به كلمه «الْعَالَمِينَ» كه بر سر آن ، «ال» آمده و افاده عموم مى كند ، مقصود ، اين است كه آدم ، نوح ، آل عمران و آل ابراهيم ، بر تمام معاصران خويش و آيندگان ، برترى داشته و از ميان آنان برگزيده شده اند ، با اين تفاوت كه برگزيدگى آدم عليه السلام فقط بر آيندگان است ، و در آيه ، هيچ دليلى بر گزينش آدم از بين انسان هاى اوّلى وجود ندارد . ۴
وى در جاى ديگر مى گويد :
آياتى كه پيش از اين ، مورد توجّه قرار داديم ، ۵ مبدأ پيدايش نسل انسان را به يك

1.آدم و حوا ، بى آزار : ص ۵۹ ؛ خلقت انسان در بيان قرآن ، سحابى : ص ۸۰ ؛ قرآن و مكتب تكامل ، عقّاد : ۱۵ ـ ۱۹ .

2.تكامل در قرآن ، مشكينى : ص ۲۹ ؛ پرتوى از قرآن ، طالقانى : ج ۳ ص ۱۱۲ ؛ أصل الخلق ، سَبيط : ص ۳۸ .

3.آل عمران : آيه ۳۳ .

4.الميزان فى تفسير القرآن : ج ۱۶ ص ۲۵۹ .

5.منظور ، آيات ۷ تا ۹ از سوره سجده است .

  • نام منبع :
    دانشنامه قرآن و حديث 9
    سایر پدیدآورندگان :
    مسعودي،عبدالهادي؛طباطبايي،سيد محمد کاظم؛افقي،رسول؛موسوي،سيد رسول؛شيخي،حميد رضا؛آژير،حميد رضا
    تعداد جلد :
    16
    ناشر :
    دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1390
    نوبت چاپ :
    اول
تعداد بازدید : 133886
صفحه از 611
پرینت  ارسال به