احاديث اثناعشر در منابع سه قرن نخست شيعه - صفحه 101

کتاب المحاسن برقي از اصول معتبري است که کليني و همه مؤلفان پس از او، از اين کتاب بهره برده‏اند ۱ .
شيخ حر عاملي به هنگام شمردن کتاب‌‌‌هايي که در تأليف کتاب وسائل الشيعه به آنها اعتماد کرده، نام کتاب المحاسن را نيز مي‏آورد ۲ .
برقي در کتاب المحاسن روايتي را آورده که بر اساس آن، حضرت خضر در حضور امام حسن عليه السلام چنين شهادت مي‏دهد:
أشهد أن لا إلاّ اللّه‏ وحده لا شريک له، و أشهد أنّ محمّدا عبده و رسوله، و أشهد أن أباک أمير المؤمنين وصي محمد حقاً حقاً، و لم أزل أقوله، و أشهد أنّک وصيه، و أشهد أنّ الحسين وصيک، حتي أتي علي آخرهم؛۳
شهادت مي‏دهم بر يگانگي خدواند و شهادت مي‏دهم بر اين که محمد صلي الله عليه و آله بنده و رسول اوست و شهادت مي‏دهم بر اين که پدر تو حقيقتاً جانشين پيامبر است و هميشه آن را مي‏گويم و شهادت مي‏دهم که تو وصي اويي و شهادت مي‏دهم که حسين وصي توست. و اين شهادت را تا آخر جانشينان ادامه داد.

بر اساس متن فوق، نتيجه‏اي که مي‏توان گرفت، اين است که حضرت خضر به رسالت پيامبر و امامت ائمه شهادت داده و نام سه نفر از ايشان را برده، ولي نام بقيه را نياورده است . با توجه به اين متن، تنها معلوم مي‏شود تعداد امامان بيش از سه نفر است؛ اما کليني، شيخ طوسي و شيخ صدوق روايت فوق را مطابق با سند المحاسن، از احمد بن محمد بن خالد به گونه‏اي آورده‏اند که در آن حضرت خضر به امامت دوازده جانشين پيامبر شهادت داده و نام يکايک آنان را برده است ۴ .
با در نظر گرفتن اين نکته که گزارش مشايخ ثلاثه از احمد بن محمد بن خالد، از کتاب المحاسن اوست، نتيجه مي‏گيريم که يا حديث خضر در نسخه چاپي المحاسن به صورت کامل نيامده و يا اين حديث در اين کتاب گزارش ديگري داشته که از نسخه چاپي آن سقط گرديده است. بنا بر اين، بايد کتاب المحاسن را به عنوان يکي از منابع احاديث اثناعشر به شمار آورد.
مناسب است در اين‏جا به يک نکته اشاره کنيم که کليني پس از نقل حديث احمد بن محمد بن خالد، عبارتي را از محمد بن يحيي مي‏آورد:

1.. ر.ک: بحار الأنوار، ج ۱، ص ۲۷ .

2.. ر.ک: وسائل الشيعة، ج ۲۰، ص ۳۸ .

3.. المحاسن، ج ۲، ص ۳۳۳، ح ۹۹ .

4.. ر.ک: الکافي، ج ۱، ص ۵۲۵، ح ۱؛ الغيبة للطوسي، ص ۱۵۴، ح ۱۱۴؛ عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج ۱، ص ۶۷ ، ح ۳۵؛ کمال الدين، ص ۳۱۳، ح ۱.

صفحه از 106