کتاب المحاسن برقي از اصول معتبري است که کليني و همه مؤلفان پس از او، از اين کتاب بهره بردهاند ۱ .
شيخ حر عاملي به هنگام شمردن کتابهايي که در تأليف کتاب وسائل الشيعه به آنها اعتماد کرده، نام کتاب المحاسن را نيز ميآورد ۲ .
برقي در کتاب المحاسن روايتي را آورده که بر اساس آن، حضرت خضر در حضور امام حسن عليه السلام چنين شهادت ميدهد:
أشهد أن لا إلاّ اللّه وحده لا شريک له، و أشهد أنّ محمّدا عبده و رسوله، و أشهد أن أباک أمير المؤمنين وصي محمد حقاً حقاً، و لم أزل أقوله، و أشهد أنّک وصيه، و أشهد أنّ الحسين وصيک، حتي أتي علي آخرهم؛۳
شهادت ميدهم بر يگانگي خدواند و شهادت ميدهم بر اين که محمد صلي الله عليه و آله بنده و رسول اوست و شهادت ميدهم بر اين که پدر تو حقيقتاً جانشين پيامبر است و هميشه آن را ميگويم و شهادت ميدهم که تو وصي اويي و شهادت ميدهم که حسين وصي توست. و اين شهادت را تا آخر جانشينان ادامه داد.
بر اساس متن فوق، نتيجهاي که ميتوان گرفت، اين است که حضرت خضر به رسالت پيامبر و امامت ائمه شهادت داده و نام سه نفر از ايشان را برده، ولي نام بقيه را نياورده است . با توجه به اين متن، تنها معلوم ميشود تعداد امامان بيش از سه نفر است؛ اما کليني، شيخ طوسي و شيخ صدوق روايت فوق را مطابق با سند المحاسن، از احمد بن محمد بن خالد به گونهاي آوردهاند که در آن حضرت خضر به امامت دوازده جانشين پيامبر شهادت داده و نام يکايک آنان را برده است ۴ .
با در نظر گرفتن اين نکته که گزارش مشايخ ثلاثه از احمد بن محمد بن خالد، از کتاب المحاسن اوست، نتيجه ميگيريم که يا حديث خضر در نسخه چاپي المحاسن به صورت کامل نيامده و يا اين حديث در اين کتاب گزارش ديگري داشته که از نسخه چاپي آن سقط گرديده است. بنا بر اين، بايد کتاب المحاسن را به عنوان يکي از منابع احاديث اثناعشر به شمار آورد.
مناسب است در اينجا به يک نکته اشاره کنيم که کليني پس از نقل حديث احمد بن محمد بن خالد، عبارتي را از محمد بن يحيي ميآورد:
1.. ر.ک: بحار الأنوار، ج ۱، ص ۲۷ .
2.. ر.ک: وسائل الشيعة، ج ۲۰، ص ۳۸ .
3.. المحاسن، ج ۲، ص ۳۳۳، ح ۹۹ .
4.. ر.ک: الکافي، ج ۱، ص ۵۲۵، ح ۱؛ الغيبة للطوسي، ص ۱۵۴، ح ۱۱۴؛ عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج ۱، ص ۶۷ ، ح ۳۵؛ کمال الدين، ص ۳۱۳، ح ۱.