قال محمد بن يحيي: فقلت لمحمد بن الحسن: يا أبا جعفر! وددت أن هذا الخبر جاء من غير جهة أحمد بن أبي عبد اللّه،‏ قال: فقال: لقد حدثني قبل الحيرة بعشر سنين؛^۱
محمد بن يحيي گفت: من به محمد بن حسن گفتم: اي ابا جعفر، دوست داشتم اين روايت از سوي فردي غير از احمد بن محمد بن خالد مي‏آمد. محمد بن حسن گفت: اين روايت را احمد بن محمد بن خالد ده سال پيش از حيرت براي من روايت کرده است.
برخي گمان کرده‏اند اين عبارت در مذمت و جرح احمد بن محمد بن خالد است. مرحوم خويي در جواب اين توهم چنين مي‏گويد:
محمد بن يحيي احتمال مي‏داد که روايت احمد بن ابي عبد اللّه‏ پس از زماني است که مردم در امر امامت دچار حيرت شدند. در اين زمان گروهي مي‏گفتند که امام عسکري فرزندي ندارد، اما شيعه معتقد به وجود حجت بود و اين که او امام پس از پدرش است. پس محمد بن يحيي دوست داشت که راوي اين روايت شخص ديگري باشد؛ يعني شخصي که پيش از حيرت زندگي مي‏کرده تا وايتش اخبار از امر غيبي و پيش از وقوع آن باشد. پس محمد بن حسن به او پاسخ داد که اخبار احمد بن محمد بن خالد ده سال پيش از زمان حيرت، يعني پنج سال قبل از ولادت حجت بوده است. بنا بر آن‏چه گفته شد، روايت دلالت بر مذمت احمد بن محمد بن خالد نمي‏کند ^۲ .
با توجه به گفته مرحوم خويي، تاريخ نقل احمد بن محمد به نيمه قرن سوم بر مي‏گردد.

15. کتاب احمد بن محمد بن عيسي (م پس از سال 274 يا 280 ق)

احمد بن محمد بن عيسي از بزرگان قم به شمار مي‏رود. تأليفات متعددي به نگارش در آورده که تنها نام آنها را در جوامع روايي قرن چهارم و پنجم مي‏توان يافت. او تا سال 274 يا 280 نيز زنده بوده است ^۳ .
دست کم، دو روايت از احاديث اثناعشر در کتاب‌‌‌هاي احمد بن محمد وجود داشته و کليني گزارش آن را در يازدهمين و دوازدهمين حديث از باب «فيما جاء في الإثني عشر والنصّ عليهم»، از طريق «محمد بن يحيي» آورده است ^۴ .
از 4828 روايت احمد بن محمد بن عيسي در کتاب الکافي 3577 روايت را محمد بن يحيي و 1146 روايت را «عدة من اصحابنا»، از او نقل کرده‌اند. بنا بر نقل نجاشي از کليني، مراد از «عدة من اصحابنا»، قبل از احمد بن محمد بن عيسي چند نفرند که يکي از آنها محمد بن يحيي است ^۵ . بنا بر اين، تعداد