کليني نيز برخي از روايات عصفري را، از جمله سه حديث در باره دوازده جانشين پيامبر، با طريق ديگري ۱ آورده است . ۲
8. کتاب سهل بن زياد (م پس از 255 ق)
سهل بن زياد از اصحاب امام جواد عليه السلام ۳ و از محدثين قرن سوم هجري است. کتابهاي متعددي به نگارش در آورده ۴ که تعداد قابل توجهي از آن در کتب اربعه آمده است. کتابهاي سهل بن زياد نيز به دست ما نرسيده و روايات آن را بايد در لا به لاي کتب حديثي قرن چهارم جستجو نمود. در سال 255 هجري نامهاي به امام عسکري مينويسد. اين نامه نشان ميدهد که او تا آن سال زنده بوده است ۵ .
سهل نيز راوي سه روايت از احاديث اثناعشر است که کليني گزارش آن را از طريق «عدة من اصحابنا» در کتاب الکافي آورده است. ۶ در اين کتاب 1918 روايت از سهل بن زياد آمده که طريق به 1554 روايت «عدّة من اصحابنا» و 97 روايت «محمد بن الحسن الطائي» و210 روايت «علي بن محمد علان الکليني» است. علاّمه حلّي در کتاب الخلاصه، فايده سوم، از مرحوم کليني نقل کرده که مراد از «عدة» ـ که پيش از سهل بن زياد آمده ـ محمد بن الحسن الطائي و علي بن محمد علان الکليني است ۷ . بنا بر اين، محمد بن الحسن و علي بن محمد در اکثر روايات سهل راوي روايت اويند. با در نظر گرفتن قرينه چهارم، نتيجه ميگيريم کليني روايات سهل و از جمله، روايات يازدهم و دوازدهم و نوزدهم
1.. طريق کافي به اصل عصفري چنين است: محمد بن يحيي امامي ثقة جليل، عن محمد بن أحمد بن يحيي بن عمران الاشعري (امامي ثقة جليل)، عن محمد بن الحسين (امامي ثقة جليل)، عن أبي سعيد العصفري. همانگونه که مشاهده ميشود، طريق کليني به سه روايت عصفري معتبر است.
2.. ر.ک: الکافي، ج ۱، ص ۵۳۱، ح ۶ مطابق کامل؛ ح ۱۷ (با اندکي اختلاف) و ح ۱۸ (مطابق کامل).
دو روايت الکافي کاملاً مطابق دو روايت اصل عصفري است و يک روايت اختلافات کمي دارد. روايت دوم اصل عصفري «نجوم من اهل بيتي» نيز در کتاب الکافي نيآمده است.
3.. ر.ک: رجال الطوسي، ص ۳۹۹ .
4.. رجال النجاشي، ص ۱۸۵ .
5.. ر.ک: همان.
6.. اين سه روايت عبارتاند از:
۱. روايت يازدهم که يکي از سه سند و متن روايت اين است:
سند سوم: محمد بن الحسن، عن سهل بن زياد، عن الحسن بن العباس بن الحريش، عن أبي جعفر الثاني عليه السلام : «أَنَّ أَمِيرَ الْمُو?مِنِينَ عليه السلام قَالَ لابْنِ عَبَّاسٍ: إِنَّ لَيلَةَ الْقَدْرِ فِي کلِّ سَنَةٍ وَ إِنَّهُ ينْزِلُ فِي تِلْک اللَّيلَةِ أَمْرُ السَّنَةِ وَ لِذَلِک الأَمْرِ وُلاةٌ بَعْدَ رَسُولِ اللّه صلي الله عليه و آله ، فَقَالَ ابْنُ عَبَّاسٍ: مَنْ هُمْ؟ قَالَ: أَنَا وَ أَحَدَ عَشَرَ مِنْ صُلْبِي أَئِمَّةٌ مُحَدَّثُونَ» ( الکافي، ج ۱، ص ۵۳۳، ح ۱۱).
۲. روايت دوازدهم که يکي از سه سند و متن روايت اين است:
سند سوم: محمد بن الحسن، عن سهل بن زياد، عن الحسن بن العباس بن الحريش، عن أبي جعفر الثاني عليه السلام ، قال: «قَالَ رَسُولُ اللّهِ صلي الله عليه و آله لأَصْحَابِهِ: آمِنُوا بِلَيلَةِ الْقَدْرِ إِنَّهَا تَکونُ لِعَلِي بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَ لِوُلْدِهِ الأَحَدَ عَشَرَ مِنْ بَعْدِي» (الکافي، ج ۱، ص ۵۳۳، ح ۱۲).
۳. روايت سيزدهم که سند آن چنين است: علي بن محمد و محمد بن الحسن، عن سهل بن زياد، عن محمد بن الحسن بن شمون، عن عبد اللّه بن عبد الرحمن الأصم، عن کرام ( الکافي، ج ۱، ص ۵۳۴، ح ۱۹).
7.. ر.ک: الخلاصة للحلي، ج ۱، ص ۲۷۲، الفائدة الثالثة.
