احاديث اثناعشر را در کتاب الکافي از دو تن از مشايخش، يعني محمد بن الحسن و علي بن محمد، از کتاب سهل اخذ کرده است.
9. مختصر اثبات الرجعة (م 260 ق)
يکي از کتابهاي فضل بن شاذان کتاب اثبات الرجعة است ۱ . فضل از فقها و متکلمين ۲ قرن سوم هجري است. ۳ امام عسکري در باره او اين تعبير بلند را فرموده است:
اغبط اهل خراسان لمکان الفضل وکونه بين اظهرهم۴؛
به خاطر جايگاه و منزلت فضل و اين که ميان مردم خراسان است، به اهل خراسان غبطه ميخورم.
کتاب فضل، مانند بسياري از کتابهاي سه قرن اول به دست ما نرسيده، اما منتخبي از آن به خطّ شيخ حر عاملي به نام مختصر اثبات الرجعة در دسترس قرار دارد. در اين کتاب، بيست روايت در موضوع امام مهدي عليه السلام ، غيبت و بعضي از نشانههاي ظهور آمده که در چهار روايت از آن، به معرفي دوازده جانشين پيامبر پرداخته است ۵ .
10. کتاب محمد بن عيسي بن عبيد (م پس از 260 ق)
نجاشي از او با عناوين «جليل من اصحابنا»، «ثقة عين»، «کثير الرواية» و «حسن التصانيف» ياد کرده است ۶ . در حدود سال 180 متولّد شده ۷ و تا سال 260 نيز زنده بوده است ۸ . کتابهاي فراواني تأليف نموده که بعضي از آنها مانند کتاب الامامة و کتاب الواضح المکشوف في الردّ علي اهل الوقوف ۹ با موضوع احاديث اثناعشر تناسب دارد. هيچ يک از کتابهاي محمد بن عيسي بن عبيد به صورت مستقل در دسترس نيست.
در يکي از کتابهاي محمد بن عيسي حديثي از احاديث اثناعشر آمده و کليني گزارش آن را در کتاب الکافي آورده است ۱۰ . دليل ادعاي فوق، آن است که محمد بن عيسي در کتاب الکافي 756 روايت
1.. ر.ک: رجال النجاشي، ص ۳۰۶؛ الفهرست للطوسي، ص ۳۶۱ .
2.. ر.ک: رجال النجاشي، ص ۳۰۶ .
3.. در سال ۲۶۰ وفات يافته است (ر.ک: رجال الکشي، ص ۵۴۳).
4.. همان، ص ۵۴۲ .
5.. ر.ک: مختصر اثبات الرجعة، ص ۲۷، ح ۱ و ص ۳۱، ح ۴ و ص ۳۲، ح ۵ و ص ۳۴، ح ۶ .
6.. ر.ک: رجال النجاشي، ص ۳۳۳ .
7.. ر.ک: تنقيح المقال، ج ۳، ص ۱۶۹ .
8.. محمد بن عيسي تا زمان وفات فضل بن شاذان (م ۲۶۰ ق) زنده بوده است (ر.ک: رجال الکشي، ص ۵۳۸ و ص ۵۴۳).
9.. سند و قسمتي از روايت دهم احاديث اثناعشر کتاب الکافي اين است: علي بن إبراهيم، عن محمد بن عيسي بن عبيد، عن محمد بن الفضيل، عن أبي حمزة، عن أبي جعفر: «إِنَّ اللّهَ أَرْسَلَ مُحَمَّداً صلي الله عليه و آله إِلي الْجِنِّ وَ الإِنْسِ وَ جَعَلَ مِنْ بَعْدِهِ اثْنَي عَشَرَ وَصِياً» (الکافي، ج۱، ص ۵۳۲، ح ۱۰).
