في قوله جلّ و عز انهم لفي سكرتهم يعمهون قال و حياتك يا محمد.۱
در نقل دوم، بخش تفسيري با تعبير «قال» از آيه جدا شده و نشان ميدهد که عبارت درج شده در حديث نخست هم جزء آيه نيست.
آيه سوم سوره کوثر به اين شکل آمده است:
... ان شانئك عمر بن العاص هو الابتر.۲
با ضميمه کردن روايتي ديگر از کتاب چنين به دست ميآيد که زيادت موجود در آيه بيان شأن نزول آيه است.
عن ابي عبد الله قال: دخل رسول الله المسجد و فيه عمرو بن العاص و ابوه العاص بن وائل فقال احدهما: اني والله لأشناه و قال الاخر دعه فقد اصبح أبتر. فانزل الله عزّ و جل إنّ شانئك هو الابتر.۳
در باره سوره کافرون از امام باقر عليه السلام نقل شده است:
كان ابو جعفر يقرأ قل يا ايها الكافرون لا اعبد ما تعبدون أعبد الله ....لكم دينكم ولي دين و يقول ديني الاسلام ثلاثاً هكذا نزلت.۴
اما احاديث زير نشان ميدهد که اين زيادت از باب دعا و بيانگر آداب تلاوت است و عبارت «هکذا نزلت» در حديث بالا بر مفهوم بدوي خود حمل نخواهد شد.
عن ابي عبد الله قال: «اذا قرأت قل يا ايها الكافرون لا أعبد ما تعبدون فقل أعبد الله وحده فإذا فرغت فقل ديني الاسلام»۵و قال ابو عبد الله: «اذا قرأت لكم دينك ولي دين فقل ديني الاسلام».۶
در موردي مشابه به آخرين آيه سوره اخلاص «کذلک الله ربنا» افزوده شده است۷ و در نقلهاي ديگر اين جمله به صورت کاملاً متمايز از سوره آمده است۸ .
با مراجعه به نقل حديث در منابع ديگر هم ميتوان به تفسيري بودن اضافات پيش گفته
1.. همان، ح۲۸۳.
2.. همان، ح۷۰۱.
3.. همان، ح۷۰۴.
4.. همان، ح۷۰۶
5.. همان، ح۷۰۹.
6.. همان، ح۷۰۷
7.. همان، ح ۷۱۷، ۷۱۹.
8.. همان، ح۷۲۰، ۷۲۱، ۷۲۲.