محلّاتى ،۱ سيّد محسن امين ،۲ ميرزا محمّدعلى مدرّس تبريزى ،۳ شيخ آقا بزرگ تهرانى۴ و استاد علامه شهيد مرتضى مطهّرى۵ اشاره نمود .
گفتنى است بسيارى از تحليلهاى نويسنده كتاب ، براى قابل پذيرش كردن گزارشهايى است كه به سادگى قابل قبول نيستند .۶
7 . ناسخ التواريخ
ميرزا محمّدتقى سپهر (م 1297 ق) مشهور به لسان المُلك ، از مورّخان ، شاعران و مُنشيان دربار قاجار است . او در كنار كار ديوانى ، مأمور شد تا كتابى در باره تاريخ جهان از آدم عليه السلام تا آن زمان ، به فارسى بنگارد ؛۷ كتابى كه همه آنچه را كه گفتهاند و امكان وقوع دارد و محال نيست ، در خود جاى دهد ، هر چند دور از ذهن باشد .
1.«فاضل دربندى در أسرار الشهادة ، خبر طولانى راجع به عطش سكينه و آب آوردن برير و پاره شدن مشك و ريختن آب ، نقل كرده است. حقير ، چون به كلّى اعتماد بر آن كتاب ندارم، فلذا عنان قلم از نقل آن باز كشيدم» (رياحين الشريعة : ج ۳ ص ۲۷۲).
2.«او در تأليفات نقلى خود ، اخبار سُست فراوانى را حكايت كرده ؛ بلكه آنچه را كه عقل نمىپذيرد و نقلْ تصديق نمىكند نيز آورده است» (أعيان الشيعة: ج ۲ ص ۸۸).
3.«به حكم انصاف، اين كتاب او ، بلكه ديگر تأليفاتى كه در موضوع مقتل نگارش داده ، همانا در اثر آن همه محبّت مفرط كه داشته است ، حاوى غثّ و سمين بوده [است]» (ريحانة الأدب: ج ۲ ص ۲۱۷).
4.«وى در نتيجه خلوص و صفاى نفس خود ، مطالبى را در اين كتاب نقل كرده كه در كتابهاى معتبر يافت نمىشوند ؛ بلكه آنها را از كتابهاى مجهول ، اخذ نموده است» (الذريعة : ج ۲ ص ۲۷۹ش ۱۱۳۴) .
5.«در شصت هفتاد سال پيش ، مرحوم ملّاآقاى دربندى پيدا شد . تمام حرفهاى روضة الشهدا را به اضافه چيزهاى ديگرى پيدا كرد و همه را يك جا جمع كرد و كتابى نوشت به نام أسرار الشهادة. واقعاً مطالب اين كتاب ، انسان را وادار مىكند كه به اسلام بگريد» (حماسه حسينى: ج ۱ ص ۵۵ و ص ۱۰۶) .
6.گزارشهاى غير قابل باور ، مانند : كشته شدن بيست و پنج هزار نفر به دست عبّاس و ۳۳۰ هزار نفر به دست امام حسين عليه السلام (چاپ قديم : ص ۳۴۵) و يا قصّهپردازى در باره چگونگى بيرون آمدن امام حسين عليه السلام از مدينه كه به زىّ پادشاهان شبيه كرده است (ج ۳ ص ۵۰۹ )و يا ارائه رقم ۰۰۰/۶۰۰/۱ نفرى براى سپاه عمر سعد (حماسه حسينى: ج ۳ ص ۳۹) .
7.لغتنامه دهخدا : ج ۸ ص ۱۱۸۴۸ (مَدخل «سپهر كاشان») .