كتاب كافى از جامعيّت لازم در تمام جهات دينى برخوردار است، لذا به يقين مىتوان گفت: يك كتاب كامل از وظايف بندگى انسان را در خود جاى داده است. به همين جهت، از همان زمان تأليف تا عصر حاضر، مورد مراجعه عالمان شيعه بوده و هيچ عالم شيعى خود را بىنياز از آن نمىدانسته است. و به ضرس قاطع، مىتوان گفت كه تشيّع، حيات خويش را مرهون وجود كتاب كافى است. اگر كافى از فرهنگ دينى شيعه برداشته شود، ديگر نمىتوان جاى آن را پر نمود.
جواب 3) مرحوم كلينى در روزگارى مىزيسته كه فرهنگ غالب در آن زمان، فرهنگ اعتزال و اهل حديثِ تعديل يافته توسط اشعرى بوده است. روشن است كه هر دو فرهنگ و ديدگاه با معارف حقّه اهل بيت عليهم السلام متفاوت بودند. متكلّمان شيعه در اين راستا ـ با توجّه به درگيرى علمى و كلامى كه با اهل سنّت داشتند ـ براى پاسخگويى به آنان ناچار بودند به مطالب عقلى و نظرى معتزله مسلّح شوند. در نتيجه اين گونه جبههگيرى در مقابل آنان، به تدريج از معارف اصيل دينى ـ كه توسّط امامان اهل بيت عليهم السلام بيان شده بود ـ تحت شعاع قرار مىگرفت. به نظر مىسد مرحوم كلينى براى احياى اين معارف اصيل و توجّه دادن عالمان شيعى به اصالت معارف موجود در كلمات امامان اهل بيت عليهم السلام و زدودن برخى افكار و آراء غير دينى كه در حوزه معارف دينى رخنه مىكرده، دست به اين كار زده و در اين كار، به يقين مىتوان گفت كه موفّق و مورد تأييد بوده است.
جواب 4) به نظر مىرسد در زمان حاضر، همان ضرورتى كه در زمان كلينى براى تدوين و جمع آورى كافى وجود داشته، براى پرداختن به تحقيق و ترويج كتاب كافى و ديگر اصول روايى شيعه وجود دارد. زيرا اگر در آن زمان، افكار بيگانه توسّط معتزليان و مترجمان فلسفه در حوزه دينى وارد مىشد، امروزه هم افكار بيگانه با روشهاى مختلف و گوناگون، معارف اصيل دينى تشيّع را مورد هدف قرار داده است. در آن زمان، مرحوم كلينى با تدوين و جمعآورى كلمات نورانى اهل