عضو جامعه اساتید حوزههای علمیه فارس با اشاره به جایگاه حضرت شاهچراغ(ع) در تاریخ تشیع، آن حضرت را الگوی ولایتمداری آگاهانه و کنش مسئولانه در هندسه تاریخی تشیع توصیف کرد.
حجتالاسلام والمسلمین امین رصاف، عضو جامعه اساتید حوزههای علمیه فارس در گفتوگو با ایکنا از فارس، با گرامیداشت فرارسیدن ۱۷ رجب، سالروز شهادت حضرت احمد بن موسی شاهچراغ(ع) گفت: بازخوانی سیره حضرت شاهچراغ(ع) نشان میدهد که وفاداری به ولایت در مکتب اهل بیت(ع)، امری صرفاً عاطفی یا مناسکی نیست، بلکه کنشی آگاهانه، عقلانی و پرهزینه در متن تحولات پیچیده اجتماعی و سیاسی است.
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم با تأکید بر اینکه تحلیل شخصیت حضرت احمد بن موسی(ع) بدون توجه به شرایط خاص عصر امامت امام رضا(ع) تحلیلی ناقص خواهد بود، افزود: پس از شهادت امام موسی کاظم(ع)، جامعه شیعه با یکی از حساسترین دورههای تاریخی خود مواجه شد؛ دورهای که از یکسو خلافت عباسی تلاش میکرد با ابزار قدرت و فریب، مرجعیت دینی را مهار کند و از سوی دیگر، جریانهای انحرافی، فضای تشخیص امام حق را برای بسیاری از خواص و عوام غبارآلود ساخته بودند.
شاهچراغ(ع)؛ کنشگر آگاه در عصر آزمون خواص
وی ادامه داد: در چنین شرایطی، اهمیت رفتار و موضعگیری چهرههایی مانند حضرت احمد بن موسی(ع) دوچندان میشود. ایشان نهتنها امامت امام رضا(ع) را با بصیرت کامل پذیرفت، بلکه با استفاده از جایگاه اجتماعی، علمی و معنوی خود، در مسیر تثبیت این امامت نقشآفرینی کرد؛ نقشی که از سطح اعتقاد فردی فراتر رفت و به یک کنش اجتماعی و سیاسی معنادار تبدیل شد.
مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم تصریح کرد: شاهچراغ(ع) را باید در زمره خواصی دانست که در بزنگاه تاریخ، دچار محافظهکاری، سکوت یا تردید نشدند. ایشان با انتخاب آگاهانه مسیر ولایت، عملاً هزینه این انتخاب را نیز پذیرفت؛ هزینهای که نهایتاً به شهادت مظلومانه ایشان انجامید.
حرکت به خراسان؛ تجلی پیوند عقلانیت سیاسی و ایمان دینی
رصاف با اشاره به حرکت حضرت احمد بن موسی(ع) به سمت خراسان اظهار کرد: این حرکت، صرفاً یک سفر خانوادگی یا احساسی برای دیدار برادر نبود، بلکه تصمیمی سنجیده در چارچوب عقلانیت سیاسی شیعه بهشمار میرفت. درواقع، حضرت شاهچراغ(ع) با این اقدام، از مرحله «اعتقاد به امامت» عبور کرده و وارد مرحله «حمایت عملی از امامت» شد.
وی افزود: اینجاست که حضرت احمد بن موسی(ع) به یک الگوی نخبگانی تبدیل میشود؛ الگویی که نشان میدهد ایمان دینی، زمانی اصالت مییابد که در عرصه تصمیمگیریهای اجتماعی و سیاسی ترجمه شود. همین معناست که حرکت ایشان را برای خلافت عباسی خطرناک میکند و در نهایت، واکنش خشونتآمیز حاکمیت را بهدنبال دارد.
شهادت شاهچراغ(ع)؛ تولید معنا در تاریخ تشیع
عضو جامعه اساتید حوزههای علمیه فارس با بیان اینکه شهادت حضرت شاهچراغ(ع) صرفاً یک پایان تراژیک نیست، بلکه تولید معنا در تاریخ تشیع است، گفت: شهادت ایشان، مرز میان ولایتپذیری شعاری و ولایتپذیری مسئولانه را روشن میکند. در منطق اهل بیت(ع)، حقمداری بدون آمادگی برای پرداخت هزینه، به یک ادعای بیاثر تبدیل میشود.
وی ادامه داد: از این منظر، شهادت حضرت احمد بن موسی(ع) حامل پیامی فراتاریخی است؛ پیامی که همه نسلها، بهویژه نخبگان دینی و اجتماعی، را مخاطب قرار میدهد و آنان را نسبت به مسئولیت تاریخیشان در قبال حقیقت، هوشیار میکند.
شاهچراغ(ع) و صورتبندی هویت دینی شیراز
رصاف با اشاره به تأثیر عمیق حضرت شاهچراغ(ع) بر هویت مذهبی و فرهنگی فارس تصریح کرد: اگر امروز شیراز بهعنوان سومین حرم اهل بیت(ع) شناخته میشود، این جایگاه نه یک عنوان تشریفاتی، بلکه حاصل یک فرایند تاریخی عمیق است که در مرکز آن، شخصیت و شهادت حضرت احمد بن موسی(ع) قرار دارد.
وی افزود: مرقد مطهر حضرت شاهچراغ(ع) در طول تاریخ، به یک «کانون معنایی» تبدیل شده است؛ کانونی که توانسته دینداری مردم این منطقه را صورتبندی کند، پیوند آنان با فرهنگ اهل بیت(ع) را تعمیق بخشد و در بزنگاههای تاریخی، نقش هویتساز ایفا کند.
ضرورت بازخوانی عقلانی سیره شاهچراغ(ع)
این مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم با تأکید بر نیاز جامعه امروز به بازخوانی عالمانه شخصیتهای دینی گفت: تقلیل حضرت شاهچراغ(ع) به یک شخصیت صرفاً زیارتی یا احساسی، ظلم به تاریخ تشیع و نیازهای فکری امروز جامعه است. ما نیازمند بازخوانی عقلانی و مسئلهمحور از سیره این بزرگان هستیم.
وی بیان کرد: حضرت شاهچراغ(ع) میتواند الگویی کارآمد برای تبیین نسبت میان «دیانت و مسئولیت اجتماعی»، «ولایت و عقلانیت سیاسی» و «ایمان و کنش تاریخی» باشد؛ نسبتی که امروز بیش از هر زمان دیگری محل پرسش و چالش است.
حرم شاهچراغ(ع)؛ ظرفیت تمدنی مغفولمانده
رصاف در ادامه با اشاره به نقش معاصر حرم حضرت احمد بن موسی(ع) گفت: حرم مطهر شاهچراغ(ع) فقط یک مکان آیینی نیست، بلکه ظرفیت تبدیلشدن به یک نهاد تمدنی را دارد؛ نهادی که میتواند در حوزه تولید معنا، تربیت دینی، پاسخ به شبهات و گفتوگوی عقلانی با نسل جدید نقشآفرین باشد.
این مدرس سطوح عالی حوزه علمیه قم تأکید کرد: بزرگداشت ۱۷ رجب، زمانی به نقطه مطلوب میرسد که از سطح مناسک عبور کرده و به فهمی عمیق از پیام تاریخی و تمدنی حضرت احمد بن موسی شاهچراغ(ع) منجر شود؛ شخصیتی که نهفقط چراغ راه شیراز، بلکه چراغ مسیر تشیع در تاریخ پرچالش اسلام است.
