ظرفیت‌ روایات تفسیری برای حل دشواری‌های ترجمۀ قرآن کریم؛ بررسی موردی: ترجمۀ آیۀ ﴿الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى‏﴾

نشریه : قرآن‌پژوهی روایی

نویسنده : پديدآورنده : سید حسین فلاح زاده ابرقویی
پديدآورنده : محمدهادی مقدادی داوودی

چکیده :

در فهم مراد از آیاتِ حاوی مفاهیم پیچیده و واژگان دشوارفهم، اختلاف‌های جدی بین مفسران وجود دارد. به‌دلیل نقش پیش‌نیازی تفسیر برای ترجمۀ این آیات، ترجمه‌های متنوع و گاه ناسازگار با یکدیگر، در کارنامۀ مترجمان وجود دارد. واکاوی پشتوانۀ تفسیری ترجمه‌ها، راهکاری برای پی بردن به ترجمان مناسب از آیات و شناخت پیش فرض‌های نادرست در امر ترجمه است. برای این منظور، در نوشتار حاضر، دیدگاه تفسیری اهل‌بیت ، سنجۀ شناسایی ترجمه‌های درست از مفاهیم پیچیدۀ قرآن قرار گرفته است. تلاش حاضر برای نشان دادن نقش روایات تفسیری، برای حل دشواری‌های ترجمۀ مفاهیم پیچیده، واژه‌های «عرش» و «استوی» را در آیۀ پنجم سورۀ طه بررسی کرده و ظرفیت‌های ترجمۀ این آیه بر اساس روایات تفسیری را واکاوی نموده است. بر اساس این پژوهش، می‌توان حداقل بیست ترجمۀ مورد قبول، متنوع و نو، برای آیۀ الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوَى، با استناد به روایات تفسیری ارائه نمود که کمتر مورد توجه مترجمان فارسی قرآن قرار گرفته‌اند؛ نظیر: «خدای رحمان در اوج آگاهی، نسبتش به هر چیزی مساوی است»، «خدای رحمان بر خرد و کلان موجودات احاطه یافت»، «خدای رحمان، تدبیر ویژگی‌ها و حالات اشیاء را پس از ایجاد آن‌ها در دست گرفت».