و على عالم، و بوتراب دوريستى، و خواجه ابوالمعالى نگارگر. جز اينها از رافضيان شتام همه را بفرمود تا بر منبرها بردند سرها برهنه كرده به بى حرمتى و استخفاف كه مىكردند بر ايشان و مىگفتند: شما دشمنان دينيد، و سابقان اسلام را لعنت مىكنيد و شعارتان شعار ملحدان است، ايمان بياوريد تا اگر خواستند و اگر نه ايمان مىآوردند و از مقالت رفض بيزار مىشدند.۱
گرچه مرحوم قزوينى، اين گزارش را دروغ مىشمارد، با اين حال، استدلال وى بر نقل نيست؛ بلكه با توجّه به عطايايى كه خواجه به پارهاى از بزرگان شيعه و سادات انجام داده، اين كار را از خواجه بعيد مىداند؛ امّا توجّه به اين نكته كه رفتارهاى اميران و وزيران را شرايط سياسى شكل مىدهد و نه اعتقاد و انصاف آنان، وقوع چنين كارها از اميران و وزيران، امرى بعيد نيست و در رفتار آنان اعمال متناقض، به وفور گزارش شده است. اگر اين قبيل رفتارها را از افرادى چون نظام الملك بعيد بدانيم و بر اين باور باشيم كه حتّى قسمتهاى پايانى سياستنامه وى - كه در آن به شدّت بر شيعه تاخته - ساخته و پرداخته ديگران است و ساحت وى را از اين قبيل انديشهها برى بدانيم، در اين نبايد ترديد كرد كه بسيارى ديگر از اميران، وزيران و پادشاهان - كه خود را به يكى از گرايشهاى مذهبى اهل سنّت وابسته مىدانستند - براى بهرهگيرى از اعتقادات مردم در راستاى حاكميت خويش بسيار به