25ذيحجه

۲۵ذيحجه
نزول سوره‏ ي دهر در شأن امام علي(ع)، حضرت زهرا(س) و امام حسن و امام حسين(ع) و روز خانواده
شرح مناسبت:
پس از آن كه امام علي(ع) و حضرت زهرا(س) براي برآوردن حاجت خويش، سه روز روزه را نذر كرده بودند و نوبت به اداي آن رسيد، در سه روز متوالي مسكين و يتيم و اسيري به دَرِ خانه‏ ي آن‏ها آمد و غذايى طلب كرد. آن بزرگواران نيز غذاي خود را به آن‏ها داده و خود با آب، افطار نمودند. اين خانواده ‏ي كريم در مقابل اين عمل، هيچ جزايي را از افراد نخواستند و اجرِ خود را از خدا طلبيدند. در اين هنگام بود كه وحي بر پيامبر اكرم(ص) نازل شد و سوره‏ ي دهر يا انسان در شأن این خانواده نازل گرديد
منبع : برنامه روزشمار تاريخ ازمركز پژوهشهاي صدا و سيما
آیات و روایات متناسب :
نقش مرد در خانواده
پيامبرصلي الله عليه وآله :
أحسَنُ النّاسِ إيماناً أحسَنُهُم خُلُقاً و ألطَفُهُم بِأهِلهِ
باايمان‏ترين مردم ، خوش اخلاق‏ترينِ آنها و مهرورزترين‏شان با خانواده خود است
بحار الأنوار ، ج 71 ، ص 387 .
پيامبرصلي الله عليه وآله :
رَحِمَ اللَّهُ والِداً أعانَ وَلَدَهُ عَلي بِرِّهِ
خداوند رحمت كند پدري را كه فرزندش را بر نيكي كردن بر خود كمك كند
ميزان الحكمه ، ح 22744 .
پيامبرصلي الله عليه وآله :
جُلُوسُ المَرءِ عِندَ عِيالِهِ أحَبُّ إلَي اللَّهِ مِنِ اعْتِكافٍ في مَسجِدي هذا
نشستن مرد پيش زن و فرزندنش نزد خداوند محبوب‏تر است از اعتكاف در اين مسجد من
تنبيه الخواطر ، ج 2 ، ص 122 .
پيامبرصلي الله عليه وآله :
إنَّ اللَّهَ تَعالي يُحِبُّ أن تَعدِلُوا بَينَ أولادِكُم حَتّي في القُبَلِ
خداوند دوست دارد كه ميان فرزندانتان عادلانه رفتار كنيد . حتّي در بوسيدن آنها
ميزان الحكمه ، ح 22665 .
امام سجّادعليه السلام :
إنَّ أرضاكُم عِندَاللَّهِ أسبَغُكُم عَلي عِيالِهِ
خداوند از آن كس خشنودتر است كه خانواده خود را بيشتر در رفاه و نعمت قرار دهد
بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 136 .
امام سجّادعليه السلام :
و أمّا حَقُّ الزَّوجَةِ فَأن تَعلَمَ أنَّ اللَّهَ جَعَلَها لكَ سَكَنَاً واُنساً ، فَتَعلَمَ أنَّ ذلِكَ نِعمَةٌ مِنَ اللَّهِ عَلَيكَ فَتُكرِمَها و تَرفُقَ بِها
حقّ زن اين است كه بداني خداوند او را مايه آرامش و انس تو قرار داده است و بداني اين نعمتي است كه خداوند به تو داده ؛ پس بايد او را گرامي داري و با وي نرمي كني
بحار الأنوار ، ج 74 ، ص 5 .
امام سجّادعليه السلام :
لَأن أدخُلَ السُّوقَ و مَعي دِرهَمٌ أبتاعُ بِهِ لَحماً لِعِيالي و قَد قَرِمُوا إليهِ أحَبُّ إلَي مِن أن اُعتِقَ نَسَمَةً
چنان‏چه وارد بازار شوم و درهمي داشته باشم و با آن براي خانواده‏ام گوشتي بخرم كه بدان رغبت كرده‏اند ، براي من محبوب‏تر است از اين‏كه بنده‏اي را آزاد كنم
وسائل الشيعه ، ج 21 ، ص 543 .
امام صادق‏ عليه السلام :
إنَّ المَرءَ يَحتاجُ في مَنزِلِهِ و عيالِهِ إلي ثَلاثِ خِلالٍ يَتَكَلَّفُها و إن لَم يَكُن في طَبعِهِ ذلِكَ : مُعاشَرَةٍ جَميلَةٍ وسَعَةٍ بِتَقديرٍ و غَيرَةٍ بِتَحَصُّنٍ
مرد براي اداره منزل و خانواده خود به سه خصلت نياز دارد كه اگر در طبيعت او نباشد ، بايد خود را با تكلّف به آنها وادارد : خوش رفتاري ، گشاده دستي سنجيده وغيرت براي حفاظت از آنها
تحف العقول ، ص 322 .
امام صادق‏ عليه السلام :
لاغِني بِالزَّوجِ عَن ثَلاثَةِ أشياءَ فيما بَينَهُ و بَينَ زوجَتِهِ و هِي : المُوافَقَةُ لِيَجتَلِبَ بِها مُوافَقَتَها و مَحَبَّتَها و هَواها و حُسنُ خُلقِهِ مَعَها وَ استِعمالُهُ استِمالَةَ قَلبِها بِالهَيئَةِ الحَسَنَةِ في عَينِها و تَوسِعَتِهِ عَلَيها
شوهر در رابطه خود با همسرش از سه چيز بي نياز نيست : سازگاري با او تا به اين وسيله سازگاري و محبت و عشق او را به خود جلب كند ، و خوش‏خويي با او و دلبري از او با آراستن خود براي وي و فراهم آوردن امكانات رفاهي او
ميزان الحكمه ، ح 7876 .
امام صادق‏ عليه السلام :
مَن حَسُنَ بِرُّهُ بِأهلِ بَيتِهِ مُدَّ لَهُ في عُمرِهِ
هر كس به خانواده‏اش نيكي كند ، عمرش زياد شود
الكافي، ج 2، ص 105 .
نقش زن در خانواده
پيامبرصلي الله عليه وآله :
لَو أمَرتُ أحَداً أن يَسجُدَ لأِحَدٍ لأَمَرتُ المَرأةَ أن تَسجُدَ لِزَوجِها
اگر قرار بود دستور دهم كسي در برابر كسي سجده كند ، به زن دستور مي‏دادم تا شوهرش را سجده كند
بحار الأنوار ، ج 103 ، ص 246 .
پيامبرصلي الله عليه وآله :
ما مِن امرَأةٍ رَفَعَت مِن بَيتِ زَوجِها شَيئاً مِن مَوضِعٍ إلي مَوضِعٍ تُريدُ بِهِ صَلاحاً إلّا نَظَرَ اللَّهُ إلَيها و مَن نَظَرَ اللَّهُ إلَيهِ لَم يُعَذِّبهُ
هر زني كه در خانه شوهر خود به قصد سامان دادن كارهاي خانه چيزي را جا به ‏جا كند خداوند به او نظر مي‏كند و هر كه خداوند به او نظر كند عذابش نمي‏دهد
بحار الأنوار ، ج 103 ، ص253 .
پيامبرصلي الله عليه وآله :
أيَّما اِمرَأةٍ حَمَلَتهُ عَلي ما لايَقدِرُ عَلَيهِ وما لا يُطيقُ لَم تَقبَلَ مِنها حَسَنَةٌ
زني كه شوهر خود را بر انجام دادن كارهايي وادار كند كه او توانايي انجام دادن آنها را ندارد، هيچ يك از كارهاي نيك او پذيرفته نخواهد شد
مكارم الأخلاق، ص 215.
امام باقرعليه السلام :
لاشَفيعَ لِلمَرأَةِ أنجَحُ عِندَ رَبِّها مِن رِضا زَوجِها
براي زن نزد پروردگارش هيچ شفاعت كننده‏اي كارسازتر از خشنودي شوهرش نيست
ميزان الحكمه ، ح 7864 .
امام صادق‏ عليه السلام :
سَعيدَةٌ سَعيدَةٌ امَرأةٌ تُكرِمُ زَوجَها و لاتُؤذِيهِ و تُطيعُهُ في جَميعِ أحوالِهِ
خوشبخت است خوشبخت ، آن زني كه شوهر خود را گرامي مي‏دارد و آزارش نمي‏هد و در همه حال از وي فرمان مي‏برد
كنزالفوائد ، ج 1، ص 150 .
امام صادق‏ عليه السلام :
لاغِني بِالزَّوجَةِ فيما بَينَها و بَينَ زَوجِها المُرافِقِ لَها عَن ثَلاثِ خِصالٍ و هُنَّ : صِيانَةُ نَفسِها عَن كُلِّ دَنَسٍ حَتّي يَطمَئِنَّ قَلبُهُ إلَي الثِّقَةِ بِها في حالِ المَحبوبِ والمَكروهِ و حِياطَتُهُ لِتَكِونَ ذلِكَ عاطِفاً عَلَيها عِندَ زَلَّةٍ تَكونُ مِنها و إظهارُ العِشقِ لَهُ بِالخَلابَةِ و الهَيئَةِ الحَسَنَةِ لَها في عَينِهِ
زن با شوهر سازگار خود ناگزير از رعايت سه نكته است : حفظ كردن خود از هر گناه و آلودگي تا شوهرش در هر حال ، خوشايند يا ناخوشايند ، در دل به او اطمينان داشته باشد ؛ مراقبت از او و زندگي‏اش تا شوهرش در صورتي كه لغزشي از او سرزند با او مهرباني كند ، و اظهار عشق به او با عشوه و دلبري و ظاهر مناسب و خوشايند در نظر او
بحار الأنوار ، ج 78 ، ص 237 .
نقش فرزندان در خانواده
قرآن کریم:
وقَضَي رَبُّكَ ألّا تَعبُدُوا إلّا إيّاهُ وبِالوالِدَينِ إحساناً إمّا يَبلُغَنَّ عِندَكَ الكِبَرَ أحَدُهُما أو كِلاهُما فلا تَقُل لَهُما اُفٍّ ولا تَنهَرهُما وقُل لَهُما قولاً كَريماً، واخْفِض لَهُما جَناحَ الذُّلُّ مِنَ الرَّحمَةِ وقُل رَبِّ ارحَمْهُما كَما رَبَّياني صَغيراً
و پروردگار تو مقرّر كرد كه جز او را نپرستيد و به پدر و مادر نيكي كنيد. اگر يكي از آن دو ، يا هر دو ، در كنار تو به سالمند رسيدند، به آنها [حتّي ]اُفّ مگو و به آنان پرخاش مكن و با آنها به شايستگي سخن گوي و از سرِ مهرباني، بال فروتني بر آنان بگستر و بگو : پروردگارا! آن دو را رحمت كن، چنان كه مرا در خُردي پروردند
اسراء، آيه 24 - 23.
امام علي‏ عليه السلام :
بِرُّ الوالِدَينِ أكبَرُ فَريضَةٍ
نيكي به پدر و مادر، بزرگ‏ترين فريضه است
غررالحكم و دررالحكلم، ح 4423.
امام رضاعليه السلام :
إنَّ اللَّهَ عَزَّوَجلَّ... أمَرَ بِالشُّكرِ لَهُ و لِلوالِدَينِ فَمَن لم يَشكُر والِدَيِهِ لَم يَشكُرِ اللَّهَ
خداوند به سپاسگزاري از خود و پدر و مادر فرمان داده است ؛ پس هر كه از پدر و مادرش سپاسگزاري نكند ، خداوند را سپاس نگفته است
الخصال، ص 156.
امام رضاعليه السلام :
بِرُّ الوالِدَينِ واجِبٌ وإن كانا مُشركَينِ ولا طاعَةَ لَهُما في مَعصِيَةِ الخالِقِ
نيكي كردن به پدر و مادر واجب است ، اگر چه مشرك باشند و نبايد در معصيت خالق از آنان اطاعت كرد
بحار الأنوار، ج 74، ص 72.
پيامبرصلي الله عليه وآله :
مَن بَرَّ والِدَيهِ طُوبي لَهُ زادَ اللَّهُ في عُمرِهِ
خوشا به حال كسي كه به پدر و مادرش نيكي كند ، خداوند عمرش را زياد مي‏كند
كنزالعمّال ، ح 45483 .
امام صادق‏ عليه السلام :
يَجِبُ لِلوالِدَينِ عَلَي الوَلَدِ ثَلاثَةُ أشياءَ ؛ شُكرُ هُما عَلي كُلِّ حالٍ و طاعَتُهُما فِيما يأمُرانِهِ و يَنهَيانِهِ عَنهُ في غَيرِ مَعصِيَةِ اللَّهِ و نَصيحَتُهُما فِي السِّرِّ وَ العلانِيَةِ
پدر و مادر را بر فرزند سه حقّ است : در همه حال شكرگزار آنها باشد ؛ در هر چه او را امر و نهي مي‏كنند ، به جز معصيت خدا ، اطاعتشان كند و در نهان و آشكار خيرخواه آنان باشد
تحف العقول ، ص 322 .