بررسی نامة امام هادی (ع) به اهالی اهواز از دیدگاه روش‌شناسی کلامی

نویسنده : پديدآورنده : محمدمهدی کرباسچی
پديدآورنده : گیتا حرّی رضایی

صفحه 32-65

نشریه : سفینه - 53

چکیده :

اهل بیت: ضمن ردّ اعتقاد به جبر و تفویض در افعال اختیاری انسان، دیدگاه خود را با عنوان امرً بین الامرین یا منزلة بین المنزلتین مطرح نموده‌اند. یکی از متون مکتوب در این زمینه، نامة گهربار امام هادی7 در پاسخ به پرسش‌های اهالی اهواز است که در متن آن، پس از بیان لزوم مراجعه به آموزه‌های ثقلین ، ضمن بهره‌گیری از آیات و روایات معصومین: و مثالهای ملموس، سه صورت موضوع (جبر، تفویض، و امر بین الامرین) طرح و تبیین شده است. در این پژوهش، نامة یاد شده از منظر روش‌شناسی کلامی ‌مورد بررسی قرار گرفته و علاوه بر توجه به مصادر و سند روایت، به ساختار نامه از دیدگاه روش‌شناسی کلامی ‌پرداخته و روش‌های استنباط و دفاع اعتقادی در کلام امام هادی: در حد امکان استخراج شده ‌است. در ضمن، محتوای نامه از جهت منابع نقلی مورد استفاده و اصول اخلاقی بکارگرفته ‌شده در آن واکاوی گردیده ‌است.

کلیدواژگان : امام هادی (ع)، روش‌شناسی، جبر و اختیار، تفویض، اهواز، امر بین الامرین، منزلة بین المنزلتین.

در عصر امام هادی (ع)بسیاری از شکوک و اوهام پیرامون اصول عقاید اسلامی ‌رایج گشته بود که آغاز پیدایش  آنها از روزگاران حکومت بنی‌امیه بوده است. حکومت اموی میدان را برای نشر افکار گمراه کننده گشود و مردم را بر این کار وا داشت. در ایام حکومت بنی‌عباس قضیه بالا گرفت و دانشمندان اسلامی‌ و در رأس آنها ائمه اهل بیت:، عهده‌دار رد نظرات ضد دینی به وسیلة دلایل کوبندة علمی ‌شدند. درکتابهای «احتجاج» که دانشمندان برای استدلال بر فداکاری ائمه‌شان در یاری عقاید اسلامی ‌و مبارزه با کفر و الحاد نگاشته‌اند، این مباحثات ثبت شده است.