عنوان کتاب : تجلی عاشورا در هنر ایران
پديدآورنده : محبوبه الهی
زمان پدیدآورنده: معاصر
محل نشر : مشهد
ناشر : آستان قدس رضوی، بنیاد پژوهش های اسلامی
نوبت چاپ : اول
تاریخ انتشار : 1377ش
تعداد جلد : 1
تعداد صفحه : 169
قطع : رحلی
زبان : فارسی
جستجو در Lib.ir

تجلی عاشورا در هنر ایران

پژوهشی در تبیین و تحلیل کاربرد هنر برای بازگویی عملی و عینی واقعه کربلا و بازتاب های آن در تاریخ هنر مذهبی و نگاه و کار هنرمندان به مسائل پیرامونی آن حادثه و بزرگداشت آن است. این کتاب که، به تصاویر سیاه و سفید و رنگی و نیز خط و طرح های مینیاتوری و گرافیکی مزین است، پیشینه تعزیه و روضه خوانی، دسته گردانی، نقالی و تکیه سازی برای عزاداری را بررسی کرده و نقاشی ها و عکس هایی از عزاداری های ابتدایی نیز، در آن نقش بسته است. از آن پس به کاربرد اشیای فلزی در عزاداری و مناسبت پیشینه فلزکاری اشاره شده و از ابزاری چون علم و تاریخچه آن، شکل و فرم و جنس و طول و اجزا و تصاویر و نقوش، طرز ساختن و تزیینات آن سخن گفته شده و برای پر بار و برگ کردن مطالب مطرح شده، از سفرنامه ها و استفاده آن در تکایا بهره برده شده است. نیز قبه و پنجه، ظرف آب خوری، لوحه های دعا و زیارت، زره، دستانه، شمشیر قمه، سپر، چهار آینه، کلاهخود، سنج، چشم زخم و طلسم، ابزارهایی هستند که در این نوشته، پیشینه، کاربرد، چگونگی ساخت و انواع آنها بررسی شده است.

بحث بعدی کتاب، در باره کاربرد چوب در عزاداری و عَلم های چوبی و نخل و توغ، حجله و شش گوشه و سنگ زنی است.

در بخش چهارم از بافته ها و کاربرد آنها در ساخت اشیایی ویژه مانند بیرق، درفشن، پارچه های قلمکاری، کتل و کتیبه و قالی سخن به میان آمده و مباحث بعدی در باره نقاشی از قبیل مینیاتور، پرده های تعزیه خوانی، نقاشی قهوه خانه ای و نقاشی های دیواری است. شیشه و چگونگی بهره برداری از آن در مراسم عاشورا نیز بخشی از مباحث کتاب را تشکیل می دهد که در آن از نقاشی های پشت شیشه و پشت آینه بحث شده است.

پایان بخش کتاب، موارد دیگری از قبیل کاشیکاری تذهیب و تشعیر، خط، اشعار، کله و ماسک سازی، سمبولیسم رنگ و ابزار است که ابعاد آنها و پیشینه و کابردشان در عزاداری مورد بررسی قرار گرفته و در همین بخش، از سفرنامه های حاوی اطلاعاتی در باره تعزیه نیز، سخن به میان آمده است.