پيامبر صلى الله عليه و آله وسلمبه دست مىآيد كه فرمود: «فاسمعوا و اطعيوا.» دانستنى است كه اين كلام، خطاب به تمام بنىهاشم بود، حتّى جناب ابىطالب؛ لذا حاضران با خنده استهزا به ابوطالب گفتند: «فرزندت را اطاعت كن كه پيامبر، او را بر تو امير گردانده است.» در تأييد اين معنى، اين نقل نيز مفيد است كه پيامبر فرمود: «خداوند هيچ پيامبرى را برنينگيخت مگر اينكه براى او برادر، وارث، وزير و وصىّ قرار داد؛ اكنون كداميك از شما با من بيعت مىكند كه برادر، وارث، وزير و وصىّ من باشد و براى من به منزله هارون نسبت به موسى باشد؛ با اين استثنا كه پس از من پيامبرى نيست.» (بنگريد: گفتار پيشين، بند 1ـ 9ـ 2) اين جمله، سنّت خداى تعالى را در مورد پيامبرانش عليهم السلام بيان مىدارد كه در امّت خود جانشين قرار مىدادند؛ همانگونه كه حضرت موسى، هارون را وصىّ خود گردانيد.
5. محلّ رويداد يوم الدار
در بعضى از الفاظ حديث آمده كه يوم الدار در شعب ابىطالبـ در زمانى كه پيامبر در آن محاصره و يا محبوس بودـ روى داده است. ولى در بعضى از نقلها، مانند گزارش شرفالدّين در كتاب المراجعات، وقوع آن در منزل جناب ابوطالب ياد شده است.
6. نتيجه و خاتمه
6ـ 1) از مطالب يادشده نتيجه مىگيريم كه در اصل وقوع رويداد يومالدار، هيچ ترديدى نيست، چنانكه از دانشمندان نقّاد در علم تاريخ و تفسير و سيره نقل شد.
6ـ 2) بدون ترديد، پيامبر خدا صلى الله عليه و آله وسلم جمعى از نزديكان خودـ بنىعبدالمطّلب يا بنىهاشمـ را گرد آورد؛ چنان كه آيه شريفه «و أنذر عشيرتك الأقربين» و حديث «و رهطك منهم المخصلصين» مىرساند. اين فراخوان براى تمام قريش و تمام قبايل نبود؛ به دليل حكمتى كه بيان شد.
6ـ 3) اين رويداد در سال چهارم يا بعد از سال سوم بعثت بوده است. (3: ج 2، ص
