مىدهند كه اينها دو نفر مختلف بودهاند. ۱
آقاى مدرّسى در همين پاورقى، از عبّاسبن هشام ناشرى نام مىبرند و مى گويند: از آنجا كه وى واقفى نبوده، پس حتماً كتاب او در ردّ موضوع غيبت است. مشخص نيست كه ايشان چگونه چنين نتيجهاى گرفتهاند. جالب است بدانيم كه اتفاقاً نعمانى در كتاب غيبت، پانزده حديث را از كتاب وى نقل مىكند كه همه آنها در تأييد وقوع غيبت است. ۲ البتّه بايد دانست كه در برخى مصادر روايى، نام وى بجاى عبّاس، عبيس گفته شده است. با توجّه به مضمون روايات نقل شده از وى، مىتوان گفت كه اتفاقاً كتاب وى در تأييد موضوع غيبت بوده است.
در صفحه 171 ايشان اشاره كردهاند كه در ذهنيّت جامعه آن روز شيعه، طولانى بودنِ زمان غيبت چندان مطرح نبود. در پاورقى همين صفحه به روايتى به نقل از كتاب كشّى از امام رضا عليه السلام اشاره مىكنند كه در پاسخ به واقفه فرمودهاند كه اگر خدا مىخواست عمر كسى را به خاطر احتياج جامعه به او طولانى كند، عمر پيامبر اكرم صلى اللَّه عليه و آله را طولانى كرده بود. ممكن است كسانى از اين روايت بخواهند سوء برداشت كنند و اين اشكال را به اماميه هم وارد بدانند.
در پاسخ به اين اشكال، مى گوييم كه بين استدلال واقفه و استدلال به غيبت امام زمان عليه السلام تفاوت وجود دارد. واقفه ادّعا مىكردند كه امام كاظم عليه السلام نمرده است و در استدلال براى آن، به نياز مردم به هدايت استناد مىكردند. در حالى كه ابتدا بايد زنده بودن ايشان را بنابر دلايل نقلى اثبات كرد و بعد به نياز مردم به هدايت استناد نمود. ما ادّعا نمىكنيم كه به خاطر نياز مردم به هدايت، امام زمان در غيبت هستند. بلكه مى گوييم كه نصّ متواتر داريم كه ايشان، زنده و در غيبت هستند. آنگاه اگر كسى درباره نحوه هدايت مردم بپرسد، در پاسخ خواهيم گفت كه اين نياز به گونهاى ديگر برطرف مىگردد. دليل ما بر وقوع غيبت، نياز مردم به هدايت نيست، بلكه
1.معجم رجال الحديث، ج ۱، ص ۲۱۵
2.براى مثال: غيبت نعمانى، ص ۱۶۰