2. ترسيم محورهاى تفكر آخر الزمانى
بخش معنادار ديگرى از روايات تأويلى امام سجاد عليه السلام، به ترسيم چشمانداز نهايى دنيا اختصاص دارد. مىتوان روايات اين بخش را در سه محور دستهبندى كرد:
2-1- مهدويّت و ظهور
موضوع مهدويت و زمينه سازى براى درك و پذيرش ظهور، امرى است كه اهل بيت عليهم السلام همگى به آن پرداختهاند. امّا راهكار امام سجاد عليه السلام در مستند ساختن مهدويّت به آيات قرآن، از ويژگىهاى ايشان است و صادقين عليهما السلام و ائمّه متأخّر، اين روايات را مكرّر از قول ايشان نقل كردهاند.از جمله اين روايات، تفسير «فوربّ السّماء و الارض اِنّه لحقٌّ...» است. امام عليه السلام حقّ قطعى را در اين آيه به قيام قائم عليه السلام تفسير مىكند ۱. همچنين در بيان «أينما تكونوا يأت بكم اللَّه جميعاً» مىفرمايد: «ايشان اصحاب قائم عليه السلام هستند.»۲
2-2- حكومت صالحان
يكى از مهمترين اهرمهاى تربيت انسانهاى صالح، ترسيم چشمانداز اميد آفرينِ فرجامِ كار صالحان در آخرالزمان است. نقش و اهميّت اين اهرم تربيتى در دوران سراسر ظلم و خفقان حكومت اموى كه به گواهى تاريخ، سياهترين دورانهاست، بيشتر نمايان مىشود. امام سجاد عليه السلام كه مربّى انسانهاست در قالب تبيين آيات قرآن به اين مهم نيز پرداخته است. از برجستهترين اين آيات آيه 55 سوره نور است. امام عليه السلام ذيل اين آيه مىفرمايد:
«به خدا سوگند آنها شيعيان ما اهل بيت هستند. اين امر به دست مردى از ما براى آنها رخ مىدهد و او مهدى اين امت است و او كسى است كه رسول خدا صلى اللَّه عليه و آله دربارهاش فرمود: اگر از عمر دنيا جز يك روز باقى نمانده باشد، خداوند آن را تا جايى طولانى مىكند كه مردى از خاندان من كه هم نام من است ظاهر شود و جهان را از عدل و داد پر كند؛ آنچنان كه از ظلم و جور پر شده است.»۳
1.نك: قمى، ج ۲، ص ۳۳
2.طوسى، الغيبه، ص ۳۱۳
3.طبرسى، جوامع، ج ۳، صص ۱۱۷-۱۱۸