29. «يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَأْكُلُوا أَمْوالَكُمْ بَيْنَكُمْ بِالْباطِلِ إِلاّ أَنْ تَكُونَ تِجارَةً عَنْ تَراضٍ مِنْكُمْ...»
روض الجنان: ... و در آيت دليل است بر بطلان قول آن كسى كه او گفت: مكاسب حرام است براى، آنكه خداى تعالى مكاسب و تجارت استثنا كرد از منهيّاتى كه گفت... ۱ .
859. علامه شعرانى: در شرح تجريد از بعضى صوفيه منقول است كه كسب مطلقا حرام است، چون اعانت به ظالمان كه عشور و گمرك مىگيرند. و جواب داده است كه اعانت ظالم آنگاه است كه به قصد اعانت تجارت كند. ۲
31. «إِنْ تَجْتَنِبُوا كَبائِرَ ما تُنْهَوْنَ عَنْهُ نُكَفِّرْ عَنْكُمْ سَيِّئاتِكُمْ وَ نُدْخِلْكُمْ مُدْخَلاً كَرِيماً»
روض الجنان: ... و بهنزديك معتزليان صغيره آن باشد كه عقابش در جنب طاعات و اجتناب كبائر مُحْبَط باشد، و بهنزديك ما و ايشان معيّن نبود،* جز خداى نداند تا مكلّفان به چشم حقارت به معصيت خدا ننگرند و مغرى نشوند به قبيح. ۳
860. علامه شعرانى: به نزديك ما معين نيست؛ زيرا كه هر معصيت نسبت به معصيت كبيرتر از خود صغيره است و ميان صغير و كبير حدّ محدود معين نيست، چنانكه گويند شهر بزرگ و شهر كوچك و مال بسيار و مال كم. و اگر كسى بگويد از مال بسيار زكات بايد داد و از اهل شهرهاى بزرگ ماليات بايد گرفت، چون حدّ محدود ندارد و در موارد مشبّه احتمال هر دو هست. در اينجا نيز به مذهب علماى شيعه چون حدّ محدود ميان صغيره و كبيره نيست، در موارد متوسطه احتياط بايد كرد.
اما به قول معتزله در واقع ميان صغيره و كبيره حدّى محدود هست، منتها ما
نمىدانيم و خدا ما را خبر نداده است. و بعض متأخّران علماى شيعه مانند شيخ مرتضى الانصارى و صاحب جواهر (قدس سرهما) مذهب معتزله را اختيار كردهاند. و صحيح همان قول اول است و قول معتزله نزد ما معقول نيست. ۴
روض الجنان: ... گفت عليهالسلام: اَلْمُسنَبّانِ ما قالا فَعَلى الْبادى مالم يَعْتدِ الْمَظْلُومُ. ۵
861. علامه شعرانى: يعنى دو تن كه يكديگر را دشنام دهند هرچه مىگويند گناهش بر اوّلى است مگر آنكه مظلوم از حدّ خود تجاوز كند و بيش از آنچه فحش شنيده است بگويد. ۶
روض الجنان: و روايت كردند از صادق عليهالسلام كه او گفت: كبائر سه است: ترك ملّت، و تبديل سنّت، و قتال اهل صفْقَت. ۷
862. علامه شعرانى: ترك ملت، ترك دين است و تبديل سنّت تغيير دادن آنچه از پيغمبر صلىاللهعليهوآله به صحت رسيده. و قتال اهل صفقت كار زار كردن با كسى كه بيعت كردهاند با او به صلح. ۸
روض الجنان: ... رسول عليهالسلام گفت: چون روز قيامت باشد، منادى از بطنان عرش ندا كند از قبل ربّ العزّة: اى امّت احمد! أما، آنچه ميان من و شماست به شما بخشيدم، و تبعاتى ماند كه شما را با يكديگر است به يكديگر بخشى، و به بهشت روى... . ۹
863. علامه شعرانى: «أما» كلمه عربى است براى تنبيه، يعنى آگاه باشيد، و در فارسى به جاى آن «هان» استعمال مىشود مانند «هان اى دل عبرت بين». ۱۰
روض الجنان: و در خبر است كه: هر كس غسل آدينه كند، هرچه در آن هفته كرده
باشد از غسل كفّارت آن شود... و آنچه ميان دو رمضان كند خداى تعالى روزه ماه رمضان را كفّارت آن كند... و آنچه از ميان دو حج بود نيز بيامرزد و حجّها را كفّارت آن كنيد. ۱۱
864. علامه شعرانى: يعنى در هر مرتبه بعض گناهان نيامرزيده مىماند. ۱۲
1.روض الجنان، ج ۵ ، ص ۳۳۲.
2.روح الجنان، ج ۳، ص ۳۶۹. كشف المراد، ص ۴۶۳ ـ ۴۶۴، مسأله ۱۶، فى الارزاق.
3.روض الجنان، ج ۵ ، ص ۳۳۶.
4.روح الجنان، ج ۳، ص ۳۷۲.
5.روض الجنان، ج ۵ ، ص ۳۳۸.
6.روح الجنان، ج ۳، ص ۳۷۳.
7.روض الجنان، ج ۵ ، ص ۳۳۹.
8.روض الجنان، ج ۵ ، ص ۳۴۰.
9.روح الجنان، ج ۳، ص ۳۷۴.