عامّ است بر طاعت و معصيت و مباح بر افتد. ^۱ **
2052. علامه شعرانى: * حنث، مخالفت وشكستن عهد و پيمان و سوگند است. ^۲
2053. ** يعنى برهمه صادق آيد و اطلاق شود. ^۳

25. «وَ لَبِثُوا فِي كَهْفِهِمْ ثَلاثَ مِائَةٍ سِنِينَ وَ ازْدَادُوا تِسْعاً» .

روض الجنان: «وَ لَبِثُوا فِي كَهْفِهِمْ» ، خلاف كردند در آنكه اين از كلام كيست؟ بعضى گفتند: از كلام جهودان است. ^۴
2054. علامه شعرانى: حكايت اصحاب كهف از احاديث نصارا است نه جهودان. و ذكر نام جهودان سهو است از ناقلان كه خود معصوم نبوده اند و اگر چيزى از معصوم شنيدند به خاطر نداشتند: معصوم اهل كتاب گفت و آنها بر حسب فهم خود تطبيق بر جهودان كردند. ^۵

26. «قُلِ اللّهُ أَعْلَمُ بِما لَبِثُوا لَهُ غَيْبُ السَّمواتِ وَ الْأَرْضِ أَبْصِرْ بِهِ وَ أَسْمِعْ ما لَهُمْ مِنْ دُونِهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا يُشْرِكُ فِي حُكْمِهِ أَحَداً» .

روض الجنان: امّا قوله: «قُلِ اللّهُ أَعْلَمُ بِما لَبِثُوا» ، براى آن گفت كه جهودان در عهد رسول گفتند: از آنگه كه ايشان در غار شدند، الى يومنا هذا، سيصد و نه سال است... . ^۶
2055. علامه شعرانى: نصارا صد و پنجاه و هفت سال گويند واقوال ديگر معروف نيست چون آنان خواب اصحاب كهف را به عهد دقيانوس گويند و بيدار شدن را به عهد تئودوسيس و ميان آنها آن قدر فاصله است و اگر اين تاريخ آنها درست نباشد

شمار با كلام خداوند صادق كه «لا يَأْتِيهِ الْباطِلُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ لا مِنْ خَلْفِهِ»^۱ . بارى درباره اصحاب كهف به مفاد قرآن اكتفا بايد كرد و در روايت ضعيف و قول غير معصوم ترديد بايد داشت. ^۲

23. «وَ لا تَقُولَنَّ لشاْى ءٍ إِنِّي فاعِلٌ ذلِكَ غَداً» .

روض الجنان: «وَ لا تَقُولَنَّ لشاْى ءٍ إِنِّي فاعِلٌ ذلِكَ غَداً اِلاّ يَشاءَ اللّه» ، آنگه رسول را ادب آموخت و آنچه مندوب اليه است گفت: مگو كه من فردا كارى كنم الاّ آنگه كه بگوى: اِنْ شاءَ الله. بدان كه ظاهر اين لفظ نهى است و مراد امر بر سبيل ندب، براى آنكه به اجماع اگر كسى گويد: من فردا فلان كار كنم و نگويد، ان شاء الله، به اتفاق ارتكاب محظورى نكرده باشد، و انما مأمور به رها كرده باشد. و بر آن جمله گفتيم فى قوله: «وَ لا تَقْرَبا هذِهِ الشَّجَرَةَ...» . ^۳ **
2050. علامه شعرانى: * شاى ء در اينجا به زيادتى الف نوشته شود تعبّداً و تأسّياً تا توهّم تحريف قرآن نشود. ^۴
2051. ** يعنى اجماع بر ظاهر قرآن مقدم است، چون به ظاهر قرآن حرام است خبر دادن بى ان شاءالله و به اتفاق بر خلاف آن واقع شده است واخباريان عهد ما اصلاً اجماع را حجت نمى دانند. ^۵
روض الجنان:... و وجهى ديگر آن است كه گفتند: «اَنْ يشاءَ اللّه» ، در كلام براى آن است تا كلام را منع كند از نفوذ و مطلق نباشد كه اين خبر غيب را مى ماند، چنان كه در سوگند آرند تا منع كند از حِنث* و وقوع سوگند. اما سؤال مجبّران بر اينكه: «لِشَاْى ءٍ» ،