276 . الرجال (تراجم الرجال ، نبذة الرجال)(عربى)

از : محمّد بن حسن عاملى مشغرى (شيخ حر عاملى) (1104 ق)

رساله متوسطى است درباره رجال ممدوح و مذموم كه مؤلف از كتاب‏هاى خلاصة الأقوال علامه حلّى و الفهرست و الرجال شيخ طوسى و رجال النجاشي و رجال الكشي استخراج كرده و به ترتيب حروف تهجّى اسامى تنظيم نموده و در پايان ، مشهوران به كنيه و القاب را ذكر نموده و پس از آن ، چند فايده كوتاه در خاتمه آورده است .
تأليف اين رساله در سال 1073ق ، پايان يافته است .
عده‏اى اين رساله را به ملاّ مراد كشميرى شاگرد شيخ حرّ عاملى نسبت داده‏اند كه درست نيست و علّت اين اشتباه آن بوده كه وى ، كاتب نسخه‏اى از اين كتاب بوده است و كاتبان ديگر كه از روى نسخه وى تحرير نموده‏اند ، وى را به عنوان مؤلف ، قلمداد كرده‏اند .
شيخ حر، غير از اين رساله، سه‏رساله ديگر در رجال تأليف نموده كه عبارت‏اند از:
1 . رسالة في معرفة الصحابة ،
2 . ترتيب مشيخة من لا يحضره الفقيه (كه رساله اوّل پس از اين معرّفى خواهد شد و رساله دوم قبل از اين معرّفى گرديد) ،
3 . خاتمة وسائل الشيعة .
آغاز : الحمد للّه‏ على افضاله و الصلاة و السلام على محمّد و آله ، اما بعد فهذه من نبذة احوال الرجال الممدوحين و المذمومين مرتبة على ترتيب الاسماء مع تقديم الاوّل فالاسماء و اسماء الآباء و نحوها نقلت من كتب هذا الفن ... باب الالف ، آدم بن اسحق بن آدم بن عبد اللّه‏ بن سعد الاشعرى قمى ثقة صه ست له كتاب عنه البرقى ست .
انجام : وما فيه من وصية امير المومنين لابن الحنفيه حسن الا انه من مراسيل حماد بن عيسى و اللّه‏ تعالى اعلم . تم ما لخصناه من احوال الرجال و اللّه‏ المستعان على كل حال .

نسخه‏ها :

1304 . تهران ، دانشگاه تهران : 2262 ، نستعليق ، زين العابدين لواسانى ، 1259ق ، « 195پ ـ 198پ » 4 برگ [ فهرست دانشگاه تهران : 9 / 915 ] .

275 . الرجال(عربى)

از : محمّد على بن صادق مدرس رضوى ، سيّد ميرزا (1311 ق)

رساله مختصر و استدلالى‏اى است در بيان اصول علم رجال و اثبات نياز به اين علم . مؤلف بنا داشته كه اين رساله را در يك مقدمه و چند باب و خاتمه مرتّب كند ؛ ولى در نسخه اصل اين كتاب ـ كه به خطّ مؤلف است ـ فقط مباحث مقدمه در تعريف وموضوع علم رجال ، فايده شرطيت علم رجال در فقه و كيفيت توثيق و جرح ، مندرج است . مؤلف از شاگردان شيخ انصارى و مدرّس رسمى آستان قدس رضوى در مشهد بوده است . او داراى آثار متعدّدى در فقه است كه نسخه اصل آنها در كتاب‏خانه آستان قدس نگهدارى مى‏شود و در جلد پنجم فهرست آن كتاب‏خانه (ص 385 و 410 و 425 و 432 و 490) معرّفى شده است .
[ مصفى المقال : 335 ]
آغاز : الحمد للّه‏ رب العالمين و العاقبة للمتقين و الصلوة و السلام على خير خلقه محمّد و آله الطاهرين و بعد فاعلم يا اخى ان الانسان يكون موضوعا لعلوم متعددة باعتبارات مختلفة .
انجام : صفة للمتكلم فلا دور ، فتأمل جيداً و اللّه‏ العالم .

نسخه‏ها :

1305 . مشهد ، آستان قدس رضوى : 6590 ، آغاز : برابر نمونه ، انجام : برابر نمونه ، شكسته نستعليق ، محمّد على بن حاج سيّد صادق رضوى (مؤلف) ، بدون تاريخ كتابت ، 19 برگ ، سطور مختلف ، 20×15 [ فهرست آستان قدس : 6 / 611 ] .