شرح مهم و معروفى است بر احاديث مشكل اعتقادى ، مؤلف اين احاديث را از كتابهاى : توحيد صدوق و الكافى و عيون اخبار الرضا عليهالسلام، الاختصاص ، عللالشرايع ، مجمع البيان ، تحف العقول ، بصائر الدرجات و الاحتجاج ، انتخاب و به تفصيل شرح نموده است . تأليف اين شرح ناتمام مانده و نسخههاى موجود از شرح حديث 1 تا 18 و 23 تا پايان شرح حديث 27 را شامل هستند .
چاپ : تهران، 1355ق، سنگى، به خط محمد على مصاحبى عبرت نائينى، به اهتمام عيسى على آبادى، 653ص ؛ تهران ، مركز نشر ميراث مكتوب ، 1379ش ، با تصحيح نجفقلى حبيبى ، وزيرى ، 556ص.
[الذريعه : 1/417 ؛ مشار فارسى : 3/3208 ؛التراث العربى 1/155]
آغاز : الحمد للّه الذى أغنانا بمعادن حكمته عن زخارف الدنيا و هدانا بفضل رحمته إلى خزان وحيه محمد و آله أئمة الهدى.
انجام : على سبيل الجزاف و الاختلاف او التخمين و الاتفاق . و الحمد للّه على ما خصنا من فضله و ان اكثرهم لا يعلمون .
نسخهها :
3451/1 . تهران، مجلس شوراى اسلامى : 4637، شامل 27 حديث، آغاز : برابر نمونه، نستعليق، بدون نام كاتب، 1085ق، با حواشى (منه)، رساله دوم مجموعه، «15پ ـ 124ر»110برگ [فهرست مجلس : 13/28].
3452/2 . قم، مدرسه فيضيه : 1223، تا حديث 23، نسخ، بدون نام كاتب، قرن 11ق، با حواشى از مؤلف و جز او، 125برگ [فهرست مدرسه فيضيه : 1/134].
3453/3 . مشهد، آستان قدس رضوى : 11662، آغاز و انجام: برابر نمونه، نسخ، بدون نام كاتب، قرن 12ق، 324برگ [فهرست آستان قدس : 14/39].
3454/4 . مشهد، آستان قدس رضوى : 13244، از آغاز و انجام افتادگى دارد، آغاز : طبيعة الجسيمة المرسلة إنما يقوم بالمادة، نسخ، بدون نام كاتب، قرن 12ق، 31برگ [فهرست آستان قدس : 14/41].
3455/5 . قم، گلپايگانى : 164/19، ابوالقاسم موسوى، قرن 12ق، 221برگ [فهرست گلپايگانى، رايانهاى؛ فهرست گلپايگانى، قديم : 1/324].
3456/6 . تهران، ملك : 919، عنوان معرفى : الأخبار المستعضلة و الأحاديث المستصعبة، آغاز : برابر نمونه، نسخ، بدون نام كاتب، قرن 12ق، در اين نسخه 12 حديث آمده است، 101برگ [فهرست ملك : 1/19].
3457/7 . قم، مرعشى : 7351، افتادگى دارد، آغاز : برابر نمونه، نستعليق، ملا آقا بزرگ نصير بن ميرزا باقر رشتى، 1265ق، قزوين، عناوين نسخ، رساله هفتم مجموعه، «139ر ـ 211ر»73برگ [فهرست مرعشى : 19/151].
3458/8 . قم، مرعشى : 8553، نستعليق، محمد حسين بن محمد تقى طسوجى، 1269ق، رساله دوم مجموعه، «56پ ـ 152پ»97برگ [فهرست مرعشى : 22/127].
3459/9 . خوانسار، فاضل خوانسارى : 223، آغاز : برابر نمونه، نستعليق، حسين بن حاج محمد شفيع خوانسارى، 12 ذى قعده 1297ق، تصحيح شده، رساله دوم مجموعه، «66پ ـ 225ر»160برگ، سابقه : كتابخانه مركز احياء ميراث اسلامى : عكس 1148 [فهرست كتابخانه فاضل خوانسارى : 1/175؛ فهرست عكسى مركز احياء : 3/433].
3460/10 . تهران، دانشگاه تهران : 6922، نسخ، بدون نام كاتب، قرن 13ق، 145برگ [فهرست دانشگاه تهران : 16/402].
3461/11 . تهران، ملى تهران : 1061/ع، آغاز : برابر نمونه، نستعليق و نسخ، بدون نام كاتب، قرن 13ق، 126برگ [فهرست ملى تهران : 9/57].
3462/12 . تهران، ملى تهران : 1523/ع، نسخ، بدون نام كاتب، قرن 13ق، 155برگ [فهرست ملى تهران : 10/19].
3463/13 . قم ، مسجد اعظم: 838 ، تا الباب العاشر ، آغاز: برابر نمونه ، نستعليق ، بدون نام كاتب ، سده 12 و 13ق ، مهرى با تاريخ 1279ق در نسخه موجود است ، 252 برگ ، قطع وزيرى [فهرست مسجد اعظم ،قديم: 242؛ فهرست مسجد اعظم ، جديد].
3464/14 . مشهد، آستان قدس رضوى : اهدايى رهبرى 1495، سيد احمد صفايى خوانسارى، 1328ق، رساله شانزدهم مجموعه [فهرست اهدايى رهبرى : 385].
3465/15 . تهران، مجلس شوراى اسلامى : 1207، شرح 25 حديث را دارد، بدون نام كاتب، بدون تاريخ كتابت ، رساله 11 مجموعه [فهرست مجلس : 4/215].
3466/16 . تهران، مجلس شوراى اسلامى : مجموعه خويى 11/1، تا اول حديث 2، آغاز : برابر نمونه، بدون نام كاتب، بدون تاريخ كتابت، «ص200 ـ 232» 17برگ [فهرست مجلس : 7/145].
3467/17 . تهران، مجلس شوراى اسلامى : 4344، آغاز : برابر نمونه، نستعليق، بدون نام كاتب، بدون تاريخ كتابت، رساله اول مجموعه، «1 ـ 67»67برگ [فهرست مجلس : 12/51].
3468/18 . تهران، مجلس شوراى اسلامى : 5951، نستعليق، محمد عبدالصمد نجومى، گويا تحرير سنه 1280 ق، رساله دوم مجموعه، «116 ـ 278»163برگ [فهرست مجلس : 17/336].
3469/19 . تهران، دانشگاه تهران : 502، بدون نام كاتب، بدون تاريخ كتابت، سابقه : كتابخانه دانشگاه تهران : ميكروفيلم 1845 [فهرست ميكروفيلمهاى دانشگاه تهران : 1/629].
3470/20 . تهران، دانشگاه تهران : 8265، تا نيمه حديث هجده، نسخ، بدون نام كاتب، بدون تاريخ كتابت، رساله دوم مجموعه [فهرست دانشگاه : 17/94].
3471/21 . قم، مسجد اعظم : 1747، تا حديث 22، آغاز : برابر نمونه، نستعليق، بدون نام كاتب، سده 13 و 14ق، رساله دوم مجموعه، 255برگ، 18 سطر [فهرست مسجد اعظم ،قديم : 524؛ فهرست مسجد اعظم، جديد].
3472/22 . تهران، ملك : 6329، افتادگى دارد، آغاز : برابر نمونه، بدون نام كاتب، بدون تاريخ كتابت، نسخه تاريخهايى از 1268ق دارد، رساله اول مجموعه، «2پ ـ 109ر» 108برگ [فهرست ملك : 9/341].
3473/23 . همدان، مدرسه غرب : 249، از آخر افتادگى دارد، نسخ، بدون نام كاتب، بدون تاريخ كتابت [فهرست مدرسه غرب : 56].
3474/24 . تهران، دانشكده الهيات : 111 د، بدون نام كاتب، قرن 13ق، رساله چهارم مجموعه، «94 ـ 130»37برگ [فهرست الهيات تهران : 1/237 و 448].
