نسخه ها:

10097 . قم ، مرعشى: 2935 ، آغاز: برابر نمونه ، نسخ و نستعليق ، ابو طالب بن محمد تقى (ميرزا آقا) ، 1273ق ، رساله هفتم مجموعه ، «225پ ـ 258پ» 34 برگ [فهرست مرعشى: 8/132].

1770 . شرح حديث عمران صابى(عربى)

از: خليل بن محمد اشرف قائينى اصفهانى قزوينى ( 1136 ق)

شارح مى نويسد: اين شرح را به امر كسى كه اطاعتش بر من واجب بود نگاشته و رموز ، مشكلات و غوامض آن را توضيح داده و آشكار ساختم. تاريخ پايان تأليف چهارشنبه 21 محرم 1123 ق است.
[الذريعة: 13/203 و 3/54] آغاز: الحمد للّه الذى هو نور كل شى ء و حيوة كل شى ء المتفرد الأحد.
انجام: لا فى صفة الذات تعالى عن ذلك هذا ما تيسر لى من تنقيح هذا المطلب العظيم ... لئلا يورث الكلال لاُولى الأرباب و الحمد للّه رب العالمين .

نسخه ها:

10098/1 . تهران ، ملك: 1203 ، آغاز: برابر نمونه ، نسخ ، محمد خليل بن اشرف قاينى (مؤلف) ، قرن 11ق ، 70 برگ [فهرست ملك: 1/287].
10099/2 . مشهد ، آستان قدس رضوى: 9094 ، آغاز: برابر نمونه ، نسخ ، محمد مهدى بن حسن على خراسانى محولاتى ، 1132ق ، با حواشى «منه مد ظله العالى» ، 49 برگ [فهرست آستان قدس: 14/288].
10100/3 . تهران ، دانشگاه تهران: 6905 ، آغاز: برابر نمونه ، نسخ و نستعليق ، محمد تقى بن محمد باقر قاضى زاده ، محرم 1133ق ، رساله ششم مجموعه ، «129رـ174ر»46 برگ [فهرست دانشگاه تهران: 16/392].
10101/4 . قم ، دار الحديث: 360 ، از آغاز افتادگى دارد ، آغاز: القول ليس إلا أن المهية مجردة عن الوجود العينى متحققة فى الجملة بنوع من الإيجاد ، انجام: برابر نمونه نسخ ، بدون نام كاتب ، اواخر رمضان 1137ق ، 127 برگ ، 10 سطر ، 11×15 [فهرست دار الحديث].

فيما خلق زيادة و لا نقصانا ، تعقل هذا يا عمران . قال: نعم و اللّه يا سيدى . قال عليه السلام: و اعلم يا عمران أنه لو كان خلق ما خلق لحاجة لم يخلق إلا من يستعين به على حاجته و لكان ينبغى أن يخلق أضعاف ما خلق لان الاعوان كلما كثروا كان صاحبهم أقوى ، و الحاجة يا عمران لا يسعها لانه لم يحدث من الخلق شيئا إلا حدثت فيه حاجة اخرى و لذلك أقول: لم يخلق الخلق لحاجة ، و لكن نقل بالخلق الحوائج بعضهم إلى بعض و فضل بعضهم على بعض بلا حاجة منه إلى من فضل و لا نقمة منه على من أذل ، فلهذا خلق . قال عمران : يا سيدى هل كان الكائن معلوما فى نفسه عند نفسه قال الرضا عليه السلام: إنما تكون المعلمة بالشى ء لنفى خلافه و ليكون الشى ء نفسه بما نفى عنه موجودا . . . الحديث» . ^۱
علامه مجلسى در باره حديث عمران صابى مى گويد: اين سؤال و جواب ، بسيار مبهم و پيچيده است و چهار وجه در حل آن به نظر مى رسد كه هيچ يك خالى از اشكال نيست ^۲ . مختارى در شرح حاضر به وجوه بيان شده توسط مجلسى ايراد گرفته و به آنها مشروحا پاسخ مى دهد.
چاپ: ميراث حديث شيعه ، دفتر هفتم ، با تصحيح آقاى عليرضا هزار .
آغاز: بسمله فى حديث طويل فى باب مناظرة الرضا عليه السلام مع أرباب الملل.

نسخه ها:

10096 . مشهد ، آستان قدس رضوى: 7934 ، آغاز: برابر نمونه ، نستعليق ، بهاء الدين محمد حسينى (مؤلف) ، 1109ق ، «3ص»2 برگ [فهرست آستان قدس: 14/287].

1769 . شرح حديث عمران صابى(فارسى)

از: محمد جعفر بن محمد تقى برغانى ( 1306 ق)

شرح عباراتى از حديث عمران صابى است آنجا كه امام رضا عليه السلام مى فرمايد: «العبارات كلها من اللّه » . در اين رساله ، سخن از سكون ارض و ركن رابع ، مفصلاً به ميان آمده و روز جمعه سلخ ماه شوال 1282ق به پايان رسيده است.
آغاز: الحمد للّه خالق البريات و مبدع الذوات و الصفات.