101
دانش رجال از ديدگاه اهل سنت

ليكن رضايت خداوند ، شامل ساير صحابيان نيز مى شود ؛ زيرا آنان نيز به خداوند ايمان آورده ، با پيامبر صلى الله عليه و آله بيعت كردند و مقتضاى مشاركت در وصف ، اشتراكِ در حكم (يعنى رضايت) است و آيه بعد ، بهترين شاهد بر اين مطلب است و واضح است كه رضايت خداوند ، تنها به اشخاص عادل تعلّق مى گيرد .
4 . وَ السَّـبِقُونَ الْأَوَّلُونَ مِنَ الْمُهَـجِرِينَ وَالْأَنصَارِ وَ الَّذِينَ اتَّبَعُوهُم بِإِحْسَـنٍ رَّضِىَ اللَّهُ عَنْهُمْ وَ رَضُواْ عَنْهُ . 1 پيش گامان نخستين از مهاجرين و انصار ، و كسانى كه با نيكوكارى از آنان پيروى كرده اند ، خداوند از ايشان خشنود شد و آنها [ نيز ] از او خشنود شدند .
در اين آيه نيز خداوند ، رضايت خود را از مهاجران و انصار ـ كه دو گروه مهم از صحابيان بوده اند ـ و نيز كسانى كه از آنان پيروى كرده اند ، ابراز داشته است و چنان كه گفته شد ، رضايت خداوند ، فقط به عادلان تعلّق مى گيرد .
5 . يَـأَيُّهَا النَّبِىُّ حَسْبُكَ اللَّهُ وَمَنِ اتَّبَعَكَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ . 2 اى پيامبر! خداوند و كسانى از مؤمنانى كه پيرو تواَند ، تو را بس است .
در اين آيه ، متابعت كنندگان از پيامبر صلى الله عليه و آله ، براى حمايت از ايشان كافى شمرده شده اند و متابعت كنندگان از پيامبر صلى الله عليه و آله در آيه ياد شده ، جز صحابيان نبوده اند و معنا ندارد كه بگوييم مؤمنانى كه از پيامبر صلى الله عليه و آله متابعت مى كرده اند و خداوند ، آنها را براى حمايت از رسول خود كافى دانسته است و از طريق اعلام اين مطلب ، به پيامبر صلى الله عليه و آله دل گرمى داده ، عدّه اى غير عادل و فاسق بوده اند . بنا بر اين ، آيه شريف دلالت التزامى بر عدالت صحابيان دارد .
6 . لِلْفُقَرَآءِ الْمُهَـجِرِينَ الَّذِينَ أُخْرِجُواْ مِن دِيَـرِهِمْ وَ أَمْوَ لِهِمْ يَبْتَغُونَ فَضْلاً مِّنَ اللَّهِ وَ رِضْوَ نًا وَ يَنصُرُونَ اللَّهَ وَ رَسُولَهُو أُوْلَـلـءِكَ هُمُ

1.توبه ، آيه ۱۰۱ .

2.أنفال ، آيه ۶۴ .


دانش رجال از ديدگاه اهل سنت
100

عبارت اند از :
۱ . وَكَذَ لِكَ جَعَلْنَـكُمْ أُمَّةً وَسَطًا لِّتَكُونُواْ شُهَدَآءَ عَلَى النَّاسِ .۱و بدين گونه ، شما را امّتى ميانه قرار داديم تا بر مردم ، گواه باشيد .
وجه استدلال به اين آيه چنين است كه كلمه «وسطا» در آيه شريف ، به تصريح مفسّران و ساير علما ، به معناى عادل است و مخاطب آيه ، اگر چه صحابيان موجود در آن عصر است ؛ ليكن الحاق ساير صحابيان به آنان ، در صورت مشاركتِ در صفات ، ممتنع نيست .
۲ . كُنتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ .۲شما بهترين امّتى هستيد كه براى مردم ، پديدار شده ايد .
وجه استدلال به اين آيه چنين است كه به گفته بسيارى از مفسّران و علما ، اين آيه در خصوص صحابيان نازل شده و حتى برخى بر آن ، ادّعاى اتّفاق كرده اند . در اين صورت ، بهترين امّت بودن ، ملازم با وصف عدالت براى آنان است ؛ اما اگر چنان كه برخى ديگر از مفسّران گفته اند ، آيه شريف در شأن عموم امّت محمّد صلى الله عليه و آله باشد ، در اين صورت ، وصف بهترين امّت بودن ، نمى تواند ملازم با وصف عدالت براى يك به يك امّت پيامبر صلى الله عليه و آله باشد .
۳ . لَّقَدْ رَضِىَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ إِذْ يُبَايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ فَعَلِمَ مَا فِى قُلُوبِهِمْ .۳به راستى خداوند ، هنگامى كه مؤمنان زير آن درخت ، با تو بيعت مى كردند ، از آنان خشنود شد و آنچه را در دل هايشان بود ، باز شناخت .
اين آيه شريف ، اگر چه در خصوص جمعى خاص از صحابيان نازل شده ؛

1.بقره ، آيه ۱۴۳ .

2.آل عمران ، آيه ۱۱۰ .

3.فتح ، آيه ۱۸ .

  • نام منبع :
    دانش رجال از ديدگاه اهل سنت
    تعداد جلد :
    1
    ناشر :
    سازمان چاپ و نشر دارالحدیث
    محل نشر :
    قم
    تاریخ انتشار :
    1381
    نوبت چاپ :
    اوّل
تعداد بازدید : 46637
صفحه از 298
پرینت  ارسال به