حكم روايت صحابه از اسباب نزول - صفحه 67

سند آن تا مرحله تابعان صحيح باشد و ناقل آن يكى از بزرگان تفسير مانند عكرمه، مجاهد و سعيد بن جبير باشد.
ابن تيميه نوشته است:
إذا لم تجد التفسير فى القرآن و لا فى السنة و لا وجدته عن الصحابة، فقد رجع كثير من الائمة فى ذلك إلى اقوال التابعين، كمجاهد بن جبر، فأنّه آية فى التفسير، و قتادة و سعيد بن جبير و عكرمة مولى ابن عباس و عطا و الحسن البصرى و مسروق و ابن المسيب، ابوالعالية و ضحاك بن مزاحم و غيرهم... ۱
سيوطى نوشته است:
ما جعلناه من قبيل المسند من الصحابى اذا وقع من تابعى، فهو مرفوع ايضا، لكنه مرسل، فقد يقبل اذا صحّ السند اليه و كان من ائمة التفسير الآخذين عن الصحابة كمجاهد و عكرمة و سعيد بن جبير او اعتضد بمرسل آخر و نحو ذلك. ۲
غازى عنايت نوشته است:
سند سوم درباره اسباب نزول سخن تابعى است كه اگر با مرسلى ديگر از مفسران معتبر تابعى مانند عكرمه و... همراه باشد، حجت است. ۳
محمد ابوشهبه نوشته است:
اقوال تابعان درباره سبب نزول در حكم حديث مزفوع است؛ جز آن كه مرسل است. و مورد قبول است؛ به شرط آن كه سند آن صحيح و يا ناقل از بزرگان تفسير مانند عكرمه و سعيد بن جبير باشد يا روايت او با مرسل ديگرى تأييد شود. ۴
اينان كسانى هستند كه اسباب نزول را از اصحاب رسول خدا صلى الله عليه و آله فراگرفته اند و به منزله شاهدان نزول اند؛ به دليل نزديكى عهدشان به دوره نزول وحى. ۵
فضل بن عباس نوشته است:
اما حديث تابعى در اين موضوع در حكم حديث مرفوع مرسل است. ۶
عمادالدين رشيد و ديگر محققان نيز نوشته اند:

1.اصول التفسير، ص ۱۰۴ ـ ۱۰۵.

2.الإتقان، ج ۱، ص ۱۲۶ ـ ۱۲۷؛ نيز لباب النقول...، ص ۹.

3.اسباب النزول، ص ۲۴.

4.المدخل...، ص ۱۳۴.

5.مقدمة كتاب المبانى، ص ۱۹۶.

6.اتقان البرهان، ص ۲۸۹.

صفحه از 70