اين تعليم از مقوله تبيين عادى نيست ، بلكه نزول تمام حقيقت قرآن بر قلب آن حضرت صلى الله عليه و آله است .
«نَزَلَ بِهِ الرُّوحُ الْأَمِينُ عَلى قَلْبِكَ .۱نَزَّلَهُ عَلى قَلْبِكَ» .۲
زيرا ضمير «به» و «نزّله » به «القرآن» برمى گردد كه عبارت از تمام قرآن است ؛ بلكه اساسا معقول نيست كه خداوند كتابى با چنان مراتب بلند معانى و لايه هاى ژرف بطون را بر رسولش نازل نمايد ، ولى او را از آن معانى و بطون آگاه نسازد ؛ ۳ همچنان كه معقول نخواهد بود كه اوصياى رسول خدا عليهم السلام را براى مسئوليت تبليغ رسالت و تبيين كتاب وى برگزيند ، ولى از علم او آنان را بهره مند نگرداند . ۴
از عايشه روايت شده است :
إنّ النبيّ صلى الله عليه و آله كان لا يفسِّر شيئا من القرآن برأيه ، إلاّ آيا بعدد علَّمهنّ إيّاه جبريل » .۵
استثناى منقطع در اين حديث با تأكيد و مبالغه دلالت دارد بر نفى تفسير به رأى از سوى رسول خدا صلى الله عليه و آله و اين كه هر آنچه مى فرمود از سوى خداى متعال براى حضرتش تبيين مى شد . با چنين تبيين و تعليمى است كه جان صاحب قرآن صلى الله عليه و آله متحقِّق به تمام حقيقت قرآن مى گردد .
الإمام عليّ عليه السلام : علِّمتُ الأسماء و الحكومة بين العباد و تفسير الكتاب و قسمة الحقّ من المغانم بين بني آدم ، فما شذَّ عنّي شيء إلاّ و قد علّمنيه المبارك .۶
علم به اسما، كه همان علم آدم است ، به عنوان انسان نمونه و مثالى ، پيش از عروض نسيان ، ديگر چيزى از علوم قابل تعليم به بشر را وانمى گذارد كه به امير المؤمنين عليه السلام و ديگر اوصياى از اهل بيت اعطا شده است . و علم به تفسير كتاب نيز همين معنى را افاده مى دهد . بنا بر اين ، حديث دلالت بر دانش اهل بيت به تمام كتاب دارد .
الإمام الصادق عليه السلام : إنّا أهل بيت لم يزل اللّه يبعث فينا من يعلِّم كتابه من أوَّله إلى آخره .۷
1.ر . ك : سوره شعراء ، آيه ۱۹۲ ـ ۱۹۵ .
2.ر . ك : سوره بقره ، آيه ۹۷ .
3.وما كان اللّه منّزلاً عليه شيئا لم يعلّمه تأويله ، وأوصياءه من بعده يعلمونه كلَّه (تفسير العيّاشي، ج۱ ، ص۱۶۴ ، ح۶ ؛ ر . ك : الكافي، ج۱ ، ص۲۱۳ ، ح۳ و تأويل الآيات الظاهرة، ص۱۰۷ ، ح۱۴ و بصائر الدرجات، ص۲۰۴ ، ح۸ و ۲۰۳ ح۴ و تفسير القمّي، ج۱ ، ص۹۶ و مجمع البيان، ج۲ ، ص۷۰۱) .
4.همان .
5.مسند أبي يعلي، ج ۴ ، ص۳۰۳ ، ۴۵۱۱ ، التبيان، ج ۱ ، ص ۴ نحوه .
6.بصائر الدرجات ، ص۲۰۰ ، ح ۲ عن الإمام الصادق عليه السلام ؛ بحار الأنوار، ج ۹۲ ، ص۹۷ ، ح۵۹ .
7.تفسير العيّاشي ، ج ۱، ص ۱۶ ، ح ۸ عن مرازم ؛ بصائر الدرجات ، ص ۱۹۴ ، ح ۶ و ص ۵۰۷ ، ح ۷ عن مرازم و موسى بن بكر .