الإمام الصادق عليه السلام : إنّ اللّه علّم نبيّه التنزيل و التأويل ، فعلّمه رسول اللّه عليّا عليه السلام ، قال : و علّمنا و اللّه .۱
اين مرتبه از علم به كتاب ، همان است كه در باره آن مى فرمايد:
«إنّه لقرآن كريم * في كتاب مكنون * لا يمسّه إلاّ المطهَّرون » .۲
مراد از «المطهَّرون » ، در اينجا ، اهل بيت عليهم السلام هستند ؛ همانان كه آيه تطهير در شأن آنان نازل شده است . همچنين از مسلّمات مورد تصريح در روايات سنّيان و شيعيان اين است كه آيه «من عنده علم الكتاب » ۳ در باره امير المؤمنين عليه السلام نازل شده است . ۴
روايات وارده در اين باره فزون تر و معروف تر از آن است كه نيازمند به ذكر باشد ، بنابراين ، به همين مختصر بسنده نموده ، مجال سخن را به نكات ضرورى تر در تبيين موضوع مورد بحث اختصاص مى دهيم .
1 ـ 2 ـ 4 . اهل بيت عليهم السلام مسؤولان تبيين قرآن
اين مقدّمه جاى انكار ندارد كه مسئوليت تبيين قرآن از سوى خداى متعال بر عهده رسول خدا صلى الله عليه و آله و برگزيدگان از اهل بيت اوست ، به دليل وضوح اين سخن ، تنها به ذكر چند آيه از قرآن كريم و روايات وارده در اين زمينه بسنده مى كنيم :
«وَ أَنْزَلْنا إِلَيْكَ الذِّكْرَ لِتُبَيِّنَ لِلنّاسِ ما نُزِّلَ إِلَيْهِمْ وَ لَعَلَّهُمْ يَتَفَكَّرُونَ» .۵«وَ ما أَنْزَلْنا عَلَيْكَ الْكِتابَ إِلاّ لِتُبَيِّنَ لَهُمُ الَّذِي اخْتَلَفُوا فِيهِ وَ هُدًى وَ رَحْمَةً لِقَوْمٍ يُؤْمِنُونَ» .۶«كَما أَرْسَلْنا فِيكُمْ رَسُولاً مِنْكُمْ يَتْلُو عَلَيْكُمْ آياتِنا وَ يُزَكِّيكُمْ وَ يُعَلِّمُكُمُ الْكِتابَ وَ الْحِكْمَةَ وَ يُعَلِّمُكُمْ ما لَمْ تَكُونُوا تَعْلَمُونَ» .۷
1.الكافي، ج ۷ ، ص۴۴۲ ، ح ۱۵ ؛ تهذيب الأحكام ، ج ۸ ، ص ۲۸۶ ح ۱۰۵۲ ؛ تفسير العيّاشي، ج ۱ ، ص۱۷ ، ح ۱۳ و ليس فيه «و علّمنا واللّه » ؛ بصائر الدرجات ، ص۲۹۵ ، ح ۲ و فيه «فعلّم رسول اللّه و علّمنا واللّه » .
2.سوره واقعه ، آيه ۷۷ ـ ۷۹ .
3.سوره رعد ، آيه ۴۳ .
4.ر . ك : الكافي ، ج ۱ ، ص۲۲۹ ، ح ۵ و ۶ و ص۲۵۷ / ح ۳ ؛ عيون أخبار الرضا عليه السلام ، ج ۲ ، ص۱۴۳ ، ح ۱۰ ؛ بصائر الدرجات ، ص۲۱۶ ، ح ۲۱ و ص۲۱ ، ح۲ ؛ المناقب لابن شهر آشوب ، ج ۴ ، ص ۵۲ ؛ المناقب لابن المغازلي ، ص ۳۱۴، ح۳۵۸ ؛ شواهد التنزيل ، ج۱ ، ص۴۰۰ ، ح۴۲۲ وص۴۰۲ ، ح ۴۲۵ ؛ أمالي الصدوق ، ص۴۵۳ ، ح۳ ؛ همچنين ر . ك : أهل البيت في الكتاب و السنّة، محمّد رى شهرى ، ص ۱۹۳ ، ح۴۰۹ ـ ۴۱۶ .
5.سوره نحل ، آيه ۴۴ .
6.سوره نحل ، آيه ۶۴ .
7.سوره بقره ، آيه ۱۵۱ .