ديگرى غير از خوردن دارد و داراى منفعت حلال عقلايى است، دليلى بر منع بيع آن وجود ندارد.

5 . شناخت روايات تقيه اى

بى ترديد، برخى روايات، در اوضاع، و شرايطى صادر شده اند كه معصومان ناگزير بوده اند براى حفظ اسلام، وحدت جامعه مسلمين و جان و مال شيعيان، تقيه نمايند؛ و در نتيجه احكامى را برخلاف واقع بيان كنند. روشن است كه چنين رواياتى بيان كننده حكم الهى نيستند و در نتيجه ارزش و اعتبار ندارند. شناخت چنين رواياتى مستلزم شناخت شرايط و جوّ زمان صدور آنها است.

شرايط تقيه

بسيارى از فقيهان رواياتى را كه با روايت ديگر متعارض است و با فتواى اهل سنت هماهنگ است حمل به تقيه مى كنند، اما آيا همين ملاك براى حمل بر تقيه كافى است؟ آيا مى توان بدون در نظر گرفتن شرايط زندگى امامان و مذاهب رايج هم عصر با آنها و شناخت فتاواى آنها حديث موافق با اهل سنت را حمل بر تقيه كرد؟
روشن است كه برخى از مذاهب، پس از زمان امامت برخى ائمه بوجود آمده و رسمت يافتند و اگر حديث امام معصوم عليه السلام با فتواى مذهبى كه بعدا بوجود آمده است هماهنگ بود. نمى توان به دليل موافقت با آن مذهب حمل بر تقيه كرد.
برخى از شرايط حمل حديث از باب تقيه عبارت اند از:
الف . از نظر سياسى شرايطى حاكم بوده كه امام ناگزير بوده تقيه كند، والا جان و مال امام عليه السلام يا شيعيان به خطر مى افتاد.
ب . حديثى كه بر تقيه حمل مى شود، بايد برابر با فتوايى باشد كه در شهر راوى و يا كسانى كه حكم براى آنان بيان مى شود رواج داشته باشد؛ و يا حديث، موافق با فتواى مذهبى باشد كه در زمان امام معصوم عليه السلام، مذهب رسمى و معروف بوده است.
ج . فتوا و مذهب رايج مورد تأييد حكومت باشد و بلكه حاكمان مردم را به پيروى از آن وادار كرده باشند.
د . راوى حديث از شاگردان و اصحاب خاص امام عليه السلام نباشد.
و شرايط ديگر كه بايد به كتب مفصل مراجعه كرد ^۱ .