شهريار، قبة الإسلام بوده و به قول نويسنده نقض: «هر سال ملحد و باطنى را در آنجا طعمه سگان مىكنند». ۱
ج. حوزه خراسان
سبزوار
اين شهر، محل شيعت و اسلام، آراسته به مدارس نيكو، مساجد نورانى و علماى طريقت و شريعت است. در اين بقعه، خصومتى آشكار با ملاحده و بواطنه ديده مىشود. درس و مناظره و مجالس ختم قرآن در آن متواتر و ظاهر.
عبّاس والى رى كه مردى غازى بود و با باطنيه پيوسته جنگ مىكرد، ۲ به همراه امير عادل غازى، اينانج اتابك - كه در بعضى از منابع ايتاخ و يا ايناج نيز آمده - ، به سمت سبزوار حركت مىكنند و در اين جاست كه بايد در حق سبزوار، سكوت اختيار كرد و زبان به ادب گشود، با اين توضيح كه اين واليان در دامغان، مجبور به غارت و نهب و ملحد كشتن مىشوند؛ ولى در سبزوار چنين وضعى حاكم نيست. ۳
نتيجهگيرى
بررسى سير تشيّع و شكلگيرى آن در مناطق مختلف ايران، از مسائل مهم و حائز اهمّيتى است كه به شناخت هرچه بهتر فرآيند پايهگذارى و تثبيت نهاد تشيّع در ايران مىانجامد.
قرون چهارم و پنجم هجرى - كه به زمان نگارش كتاب نقض، نزديك است - ، با تمام فراز و فرودهايى كه براى شيعيان داشتند، از درخشانترين ادوار در تاريخ تشيّع به حساب مىآيند و همواره دو عامل اصلى در پيشروى آن، نقش عمده داشتند: ابتدا غلبه تركان بر خلافت و تضعيف آن و دوم، شكلگيرى آل بويه و اقدامات آنان در مسير تشيّع.
1.همان، ص ۲۰۰.
2.راحة الصدور و آية السرور، ص ۲۳۲.
3.ر.ك: نقض، ص ۲۰۲.
