ويژگى هستيم. ساختار عمومى حمله، اين گونه است. كسى كه جبرى است، نبايد اين گونه اشكالى را پيش كشد؛ زيرا خرده گرفتن بر رفتار يا اعتقاد كسى، به شكل ضمنى، مستلزم آن است كه وى مىتوانسته است رفتار يا اعتقاد ديگرى داشته باشد و اين يك، مستلزم مختار دانستن وى است. حال آن كه از نظر مدّعى، افراد در رفتار و باورهاى خود اختيارى ندارند. در چند فقره زير، بهخوبى اين سبك استدلال را مىتوان ديد.
مدّعى، كتاب خود را با «بسم اللَّه الرحمن الرحيم» آغاز كرده است و ناقض از همان ابتدا بر او خرده مىگيرد كه «چون به مذهب مجبرّ، اسم و مسمّا يكى باشد، فايده بسم اللَّه معلوم نشود». ۱
مدّعى مىنويسد: «بدان اى برادر! ...» و ناقض بر او خرده مىگيرد كه لازمه دانستن، اختيار و آزادى اراده است و كسىكه چنين انتظارى دارد يا بايد دست از مذهب جبر بكشد و يا آن كه چنين حرفى نزند. ۲
سپس مدّعى مىگويد: «اين مجموعهاى است در او شرح فضايح و قبايح رافضيان». ناقض بر او خرده مىگيرد كه اين فضايح، از سه حالت خارج نيستند. يا همه فعل خداست، يا همه فعل رافضيان است و يا «بهرى فعل خداست و بهرى فعل رافضيان». اگر همه، فعل خدا باشد، نسبت دادن آنها به رافضيان، خطايى عظيم است و بايد طبق منطق جبرى بگويد اين شرح فضايحى است كه خدا آفريده و بديشان حوالت داده است. اگر هم آنها را فعل اختيارى رافضيان مىداند، در اين صورت، «مرحبا بالوفاق»؛ امّا بايد دست از مذهب جبر بكشد. در صورت سوم نيز بايد مشخّص كند كدام بخش از آنِ خدا و كدام فعل رافضيان است. ۳
مدّعى نوشته بود: «خودِ حسن، خلافت به معاويه تسليم كرد و حسين را روافض به زارى بكشتند». ۴