براى گفتگويى سالم و مؤثّر فراهم نماييم و با نقد و تحليل علمى و اقامه دليل و برهان، زمينهساز تعاملى باشيم كه نتيجه آن، تقويت مبانى برادرىِ دينى و تلطيف چنين روحيهاى خواهد بود.
البته در اين بين، بازيگران اصلى گفتگوى بين مذاهب، عالمان و نخبگان دينى اند كه در طى قرنهاى متمادى، يكى پس از ديگرى، تلاشهاى بىشائبهاى را در اين راه مبذول داشتهاند كه البته ذكر تلاشهاى اين بزرگان، خارج از توان اين نوشتار است. عالمانى نظير: شيخ مفيد، سيّد مرتضى، شيخ طوسى، سيّد جمال الدين اسدآبادى، علّامه شرف الدين، محمّدحسين كاشف الغطا، شيخ محمّدتقى قمى، آية اللَّه بروجردى و امام موسى صدر از عالم تشيّع و علمايى چون: عبد الرحمان كواكبى، محمّد عبده، مصطفى عبد الرزّاق، شيخ سليم البِشرى، شيخ محمود محمّد المدنى، شيخ محمود شلتوت و محمّد الغزّالى از اهل سنّت و در اين بين، عبد الجليل قزوينى رازى، يكى از پيشگامانى است كه گامهاى بزرگى را در جهت تبيين عقايد مذهب تشيّع و رفع شبهات وارده بر اين مذهب و سرانجام نزديكى فِرَق اسلامى به يكديگر برداشته است.
در اين نوشتار، سعى بر آن است كه كتاب نقض را - كه ردّيهاى است بر كتاب بعض فضائح الروافض و پاسخى است به شبهات و اشكالاتى كه بر مذهب شيعه وارد شده است و بر طريق مناظره، تدوين يافته - ، مورد بررسى قرار دهيم تا با روش و كاركرد علماى بزرگى چون عبد الجليل قزوينى رازى آشنا شويم و راه انجام گفتگوى همراه با ايجاد و حفظ وحدت را از اين بزرگان فرا گيريم.
الف. مفهوم مناظره
مناظره در لغت، از ماده «نظر» به معناى نگاه كردن است و گاهى مراد از آن، تدبّر و تأمّل و دقّت است و گاهى مراد، معرفت حاصله بعد از فحص و تأمّل است. ۱ و در اصطلاح، ناظر به گفتگوى دو مدّعى است كه هر يك براى اثبات نظر خويش تلاش مىكنند و
1.المفردات فى غريب القرآن، ص ۸۱۲.