انوار هم قدیم باشند، چرا که فرض این است که از نور عظمت خداوند خلق شدهاند.
پاسخ: با فرض پذیرش وحیانی بودن این فرازها، به نظر میرسد که اضافه «نور» به الله تعالی، «تشریفیه» باشد؛ همانند اضافه «کعبه» و «روح» به او؛ چنانچه در صحیحه محمدبنمسلم، از امامصادق علیه السلام نقل شده که فرمودند:
خداوند، روح آدم علیه السلام را به خود نسبت داده، زیرا آن را بر سایر روحها برگزیده، چنان که به خانهای از خانهها فرموده: «خانه من» و درباره رسولی از رسولان خود فرموده: «خلیلِ من» و امثال اینها، و همه اینها مخلوقاند که خدا ایشان را آفریده و ساخته و از نو پدید آورده و ایشان را تربیت کرده و میکند.۱
مؤیدات این پاسخ
اول: در کتاب تأویل الآیاتالظاهره و کتاب مدینةالمعاجز ۲ از کتاب مصباحالانوار شیخ ابوجعفر طوسی رحمه الله علیه نقل شده که پیامبر صلی الله علیه وآله درباره کیفیت آغاز پیدایش خود و دیگر امامان معصوم علیهم السلام به عباس، عموی خویش فرمودند:
یَا عَمِّ لَمَّا أَرَادَ الله أَنْ یَخْلُقَنَا تَکَلَّمَ بِکَلِمَةٍ خَلَقَ مِنْهَا نُوراً ثُمَّ تَکَلَّمَ بِکَلِمَةٍ أُخْرَی فَخَلَقَ مِنْهَا رُوحاً ثُمَّ مَزَجَ النُّورَ بِالرُّوحِ فَخَلَقَنِی وَ خَلَقَ عَلِیّاً وَ فَاطِمَةَ وَ الْحَسَنَ وَ الْحُسَیْنَ؛وقتی که خداوند آفرینش ما را اراده کرد، به کلمهای تکلم کرد، از آن کلمه نوری پدید آمد؛ سپس به کلمه [دیگری] تکلم کرد، از آن روح پدید آمد؛ پس نور را با روح تمزیج نمود. پس مرا و برادرم علی و فاطمه و حسن و حسین را آفرید....
با توجه به این نص، مراد از «نور عظمته» و یا «نور ربنا»، نوری است که با اراده الهی و به کلمه او، «نه از چیزی» آفریده شده و با روح نیز ممزوج شده است. و از آنجایی که اراده اللهتعالی حادث است، این نور نیز حادث میباشد.
دوم: اگر بنا باشد که همانگونه که شعاع خورشید «از» خورشید صادر میشود و با ذات او معاصر است، انوار امامان معصوم علیهم السلام و مؤمنان نیز از ذات اللهتعالی صادر شوند، علاوه بر اینکه به متجزّیبودنِ او (سبحانه و تعالی) منجر میشود، با برخی از نصوص نیز مخالفت آشکار خواهد داشت، از جمله:
1. از امامحسین علیه السلام در تفسیر (لَمْ یَلِد)۳ نقل شده که فرمودند:
1.. ر.ک: الکافی، ج۱، ص۱۳۳، ش۳ و التوحید، ص۱۷۱، ش۲.
2.. تأویل الآیات الظاهره، ص۱۴۳ و مدینةالمعاجز، ج۳، ص۲۲۲.
3.(التوحید، آیۀ۴)
