فمن اضطر غير باغ و لا عادٍ فلا إثم عليه. (بقره، آيه ۱۷۳) يريد اللّه بكم اليسر و لا يريد بكم العسر. (بقره، آيه ۱۸۵ )
نبى مكرّم اسلام نيز در موارد متعددى به اين حقيقت پرداخته است . از جمله مى فرمايد:
رفع عن أمتى تسعة: الخطأ والنسيان، و ما أكرهوا عليه، و ما لايطيقون، و ما لا يعلمون، و ما اضطروا اليه، والحسد، و الطيرة، والتفكر فى الوسوسة فى الخلق ما لم ينطق بشفة. ^۱
مرحوم شيخ (ره) برخى رواياتى را كه متضمن اين حقيقت قرآنى نبوى بوده است، آورده و به خاطر مخالفت مضامينشان با حكم اولى، آنها را بر حال ضرورت، حمل نموده است.
* در باب «الأغسال المفترضات و المسنونات» ضمن روايتى، غسل را از زنان در حال سفر برمى دارد.
عن معاوية بن عمار، عن أبى عبداللّه(ع)، قال: سمعته يقول: «ليس على النساء غسل فى السفر». ^۲
پر واضح است كه در شرايط طبيعى و عادى و لو مسافر بودن زن، وجهى براى اسقاط اين تكليف از وى وجود ندارد، لذا شيخ(ره) مى نويسد:
تكليف غسل در صورتى ساقط است كه به خاطر مريضى، ترس از سرما، مورد نياز بودن آب و ...امكان استعمال آب وجود نداشته باشد. ^۳
* در باب «التيمم و احكامها»، سائلى از امام (ع) مى پرسد: با تيمم نماز گزاردم و در حالى كه وقت باقى بود، به آب دست يافتم. امام مى فرمايد:

۰.لا تُعِد الصّلوة، فإنّ ربّ الماء هو ربّ الصّعيد. ^۴