شيوه هاي جمع و تأويل اخبار در تهذيب الأحكام - صفحه 49

قرائت نخواندم (فلا اقرأ شيئا). آنها به ركوع رفتند. من هم با آنها ركوع كردم. آيا مكفى است؟ حضرت فرمود: بلى. ۱ عبارت «فلم أقرأ شيئاً» با رواياتى كه قرائت حمد را لازم مى داند، ظاهراً در تنافى است. مرحوم شيخ مى فرمايد:
محتمل است كه منظور از اين عبارت، عدم قرائت مازاد بر حمد باشد؛ زيرا سابقاً رواياتى آورده و گفتيم كه در حال ضرورت، قرائت حمد، مكفى است و اين روايت، مجمل است، بايد بر مفصّل حمل شود تا تنافى مرتفع گردد. ۲
* در باب طواف، على بن جعفر از موسى بن جعفر (ع) سؤال مى كند كه شخص جنبى در حين طواف، متوجه وضع خود مى شود؟ امام مى فرياد: طوافش را قطع كرده و سپس اعاده مى كند. كسى كه بدون وضو طواف كرده، همين حكم را دارد. ۳
مرحوم شيخ، اين روايت را مجمل دانسته و مربوط به طواف فريضه مى داند و دليل آن را نظر محمد بن مسلم مى داند ۴ كه بين طواف فريضه و مستحبى فرق گذاشته است. در طواف فريضه اعاده هست؛ اما در طواف مستحبى اعاده لازم نيست. سزاوار است مجمل بر مفصل حمل شود و بر طبق مفصل حكم شود.
* در كتاب ديات در باب «مشاركت چند نفر در قتل يك فرد»، روايتى نقل شده كه امام مى فرمايد:

۰.در ازاى يك نفر تنها يك نفر كشته شود و هر كدام از قاتلان را كه حاكم اراده كرد، در ازاى مقتول، قصاص مى كند. ۵

شيخ طوسى مى نويسد:
اين روايت با رواياتى كه قتل چند نفر را در ازاى يك نفر تجويز كرده، تنافى ندارد؛ زيرا قصاص چند نفر در صورتى است كه اولياى مقتول، ديه اضافه را بپردازند اين

1.همان، ج ۶۳، ص ۱۴، ح ۱۳۱ .

2.همان.

3.همان، ج ۵، ص ۶۳۱، ح ۱۸۳.

4.همان، ج ۵، ص ۶۳۱، ح ۰۸۳.

5.همان، ج ۰۱، ص ۱۵۲ ۰۵۲، ح ۱۳۲ .

صفحه از 56