كتاب آسمانى را خواهى خواند; تورات و فرقان (قرآن). او نيز هر دو كتاب را خواند. ۱ اين حديث را كه ابن لهيعه ۲ نقل نموده است, به شدت مورد انتقاد ذهبى در قرن ششم قرار گرفته است. براى هيچ كس جايز نيست كه تورات را بعد از آن كه قرآن نازل گرديده بخواند. ذهبى استدلال مى كند كه تورات تغيير داده شده و در آن دخل و تصرف شده و حقيقت و خطا در اين كتاب به هم آميخته است. تورات را تنها براى پاسخ دادن به يهوديان مى توان خواند. ۳ درباره خواندن تورات در قرن اول, نظرات كاملاً متفاوتى وجود داشت. ابن سعد, داستانى درباره مجلس عامر بن عبد قيس و كعب در مسجد نقل نموده است. او بيان مى دارد كه كعب, تورات را مى خواند و در شش روز, ختم مى كرد و مردم را به اين كار تشويق مى نمود. وى معتقد بود كه پس از هر بار ختم تورات, رحمت خدا بر خواننده نازل مى گردد. ۴ ابوالجلد جندرى قرآن و تورات را مى خوانده است. او بعد از هر بار فراغت از خواندن تورات, جشنى مى گرفت. وى براى اين منظور, مردم را جمع
1.تاريخ الاسلام, الذهبى, قاهره, ۱۳۷۶ق, ج۳, ص ۳۸; المعتصر من المختصر, ابوالمحاسن يوسف بن موسى الحنفى, حيدرآباد, ۱۳۶۲ق, ج۲, ص ۲۶۵; غاية الوسائل, الموصلى, نسخه خطى, كمبريج, (Qq۳۳(۱۰ برگ ۴۲; البشارة و النظارة فى تعبير الرؤيا, الخرگوشى, نسخه خطى Br. Mus Or.۶۲۶۲. برگ ۱۲۱ الف; الجامع الآثار, ابن ناصر الدين الدمشقى, برگ ۸ الف; العقد الثمين, الفاسى, ج ۵, ص ۲۲۴; فتوح مصر, ابن عبدالحكم, ص ۲۵۴, بند ۱۱, سطور ۱۲ ـ ۱۵.
2.در مورد او, ر.ك: البداية والنهاية, ج ۶, ص ۲۴۲ (ضعيف); مشكاة المصابيح, التبريزى, كراچى, ۱۳۵۰ق, ص ۱۶۰, بند اول, سطر ۵(ضعيف); ميزان الاعتدال, ج ۲, ص۴۷۹; همان, ج۳, ص۲۶۷ (ابن لهيعةُ ممن قد تبرأنا من عهدته) و ج ۲, ۴۸۳ ـ ۴۷۵, شماره ۴۵۳۰; المعرفة و التاريخ, الفسوى, برگ a۸۴; الزهر الباسم, المغلطاى, نسخه خطى ليدن Or.۳۷۵, برگ a ۱۱۶.
3.سير اعلام النبلاء, الذهبى, تحقيق اسعد طلس, قاهره, ۱۹۶۲م, ج ۳, ص ۵۷ .
4.المعجم الصغير, الطبرانى, ج ۷, ص ۱۱۰. ديگر تابعى كه تورات و انجيل را مى خوانده, اوس بن بشر بوده است. گفته شده كه او در دانش با عبدالله بن عمر برابر بوده است. قابل توجه آن كه او عريف معارف بوده است. ر.ك: تاريخ (تهذيب), ابن عساكر, ج ۳, ص ۱۵۸.
