دانشمندان اسلامى، از ديرباز، با درك پديده جعل حديث، در صدد به دست دادن معيارهايى برآمدند تا صحيح حديث را از سقيم آن بازشناسند؛ از جمله اين معيارها، «مخالفت حديث با عقل و مقتضيات آن» است و از طريق آن به ارزيابى احاديث پرداخته اند. عقل و مقتضيات آن چيست؟ اعتبار اين معيار نزد مسلمانان چه اندازه است؟ اين مخالفت چگونه مخالفتى است؟ محدوده قضاوت عقل نسبت به آموزه هاى دينى كدام است؟... . مؤلف به ذكر اين معيار و بررسى جوانب خاص آن و پاسخ دادن به سؤالات مطرح شده پرداخته است. سپس احاديثى چند ـ كه با اين معيار مورد نقد قرار گرفته اندـ براى نمونه ذكر مى شوند تا اين معيار و ملاحظات خاص آن و نيز نحوه به كارگيرى آن، بهتر شناخته شود.