راستين و سازنده ـ كه همان شناخت خداوند، انبيا و اوصياى الهى و كتاب هاى آسمانى است ـ مجهّز شوند تا بتوانند در مسير سلامتْ گام بردارند.
مهم ترين و زيربنايى ترين قسمت وجودىِ انسان، حوزه باورها و عقايد اوست كه كتاب توحيد و كتاب حجّت ، عهده دار ساختن اين درونى ترين و اصيل ترين بخش، يا به تعبير زيارت رجبيه «خبيئه اسرار» است. كلينى ، دو گونگى و تضاد صفات و رفتارهاى انسان را نه با تعبير حُسن و قُبح متكلّمان، نه فضايل و رذايل فيلسوفان، نه منجيات و مهلكات اخلاقى نويسان و نه به هنجار و نابه هنجار روان شناسان مشخّص مى كند ؛ بلكه بر آنها نام «ايمان و كفر» مى گذارد تا با همان جهان بينى توحيدى ، نشان دهد كه در همه زمان ها و مكان ها ، «صبغة اللّه » ، ملاك حقيقى و عينى جلوه هاى مثبت وجودى انسان هاست .
شخصيت سالم و ايده آل در الكافى ، انسان مؤمن است. كلينى در كتاب ايمان براى بيان ساختار وجودىِ انسان ، نخست درباب هاى طينت و فطرت ، مطالبى ژرف را از زبان حجّت هاى خداوند مى آورد . سپس در ابواب: تفاوت اسلام و ايمان، جارى بودن ايمان در همه اجزاى بدن و درجات ايمان، به بيان ابعاد شخصيت مؤمن مى پردازد وآن گاه به باب «مكارم اخلاق» مى رسد.
مكارم اخلاق ـ آن گونه كه كلينى با نظم فكرىِ دقيقى گردآورده است ـ ، صفات اختيارى و اساسى سازنده شخصيت هستند كه بر خلاف عادت هاى رفتارى مثبت (مانند : نماز، روزه، سجده و ركوع) ، از اختيار و آگاهى ، تُهى نشده اند و از اين رو ، مى توانند معيار اختيار و گزينش انسان قرار گيرند.
كلينى در باب مكارم ، فهرست گونه ، مكارم را بر مى شمارد و آن گاه در ابواب ديگر ، رواياتى عميق و رسا را در توضيح هر كدام مى آورد. ^۱
اين دانشمند بزرگوار، پس از بيان ويژگى شخصيت هاى سالم ، يعنى مؤمنان (در 110 باب ، با 948 حديث) در كتاب الايمان (در 54 باب) به طبقه بندى و توضيح