كه با چشم پوشى از وجود «محمّد بن سنان» (الزاهرى) در سند و بحث مفصّل درباره وى و تعارض توثيق و تضعيف وى در منابع رجالى، ۱ وجود فردى به نام «منخّل» در سند اين حديث، باعث ضعف آن شده است .
اين فرد (كه همان «المنخّل بن جميل است») ، مورد تضعيفْ قرار گرفته است . نجاشى در مورد وى چنين مى گويد :
منخّل بن جميل و فاطمه الأسدى بياع الجوارى ، ضعيف فاسد الرواية . ۲
ذيل معرّفى «جابر بن يزيد جُعفى» نيز گفته است :
روى عنه جماعة غمز فيهم وضعفوا منهم ... منخّل بن جميل . ۳
كشى در مورد وى گفته است :
المنخل بن جميل الكوفى بياع الجوارى ، قال محمّد بن مسعود : سألت على بن الحسن (ابن فضال) عن المنخل بن جميل فقال : هو لا بشى ء متهم بالغلو. ۴
ابن غضائرى نيز در مورد وى مى گويد :
منخل بن جميل بياع الجوارى ، روى عن ابى عبد اللّه و ابى الحسن عليهماالسلام كوفى ، ضعيف ، فى مذهبه غلو. ۵
با آن كه اين فرد، در سند احاديث تفسير القمى واقع شده است و با توجّه به مبناى فردى مثل آية اللّه خوئى كه چنانچه گفته شد، وقوع فرد در سندهاى تفسير القمى را يكى از توثيقات عام مى داند ، امّا وى نيز در مورد «منخّل بن جميل»، قائل به ضعف وى شده است؛ چرا كه تضعيف خاص دارد و مقدّم است بر توثيق عام . ۶
1.ر.ك : معجم رجال الحديث ، ج ۱۶، ص ۱۵۱ ـ ۱۶۳ .
2.رجال النجاشى ، ج ۲، ص ۳۷۲، ش ۱۱۲۸ .
3.رجال النجاشى ، ج ۱ ص ۳۱۴ ش ۳۳۰ .
4.اختيار معرفة الرجال، ج ۲، ص ۶۶۴، ش ۶۸۶.
5.الرجال، ابن الغضائرى، ص ۸۹، ش ۱۲۱.
6.معجم رجال الحديث ، ج ۱۸، ص ۳۳۰، ش ۱۲۶۳۹ .