۱۰۹۰.محمد بن يحيى، از احمد بن ابى زاهر، از حسن بن موسى خشّاب، از على بن حسّان، از عبدالرحمان بن كثير، از امام جعفر صادق عليه السلام روايت كرده است در قول خداى عزّوجلّ:«[وَ]الَّذِينَ ءَامَنُواْ وَلَمْ يَلْبِسُواْ إِيمَـنَهُم بِظُـلْمٍ»۱(و در قرآن واو در صدر آيه نيست). و ترجمه آيه اين است كه:«آن كسانى كه ايمان آوردند. حضرت فرمود كه: «به آنچه محمد صلى الله عليه و آله آن را آورد از ولايت»، و نياميختند ايمان خود را به ستمى، و حضرت فرمود كه: «آن ولايت را مخلوط به ولايت فلان و فلان... نگردانيدند؛ زيرا كه آن، ايمانى است با ظلم به هم آميخته» (و از حديث چنين ظاهر مى شود كه حضرت صادق عليه السلام «وَلَمْ يَلْبَسوا» را به ضمّ يا خوانده باشد كه از لَبَس باشد و آن تَغطيه و پوشانيدن است، وليكن كسى را نديدم كه اين قرائت را از حضرت، يا غير او نقل كرده باشد).
۱۰۹۱.محمد بن يحيى، از احمد بن محمد، از ابن محبوب، از حسين بن نُعيم صحّاف، روايت كرده است كه گفت: سؤال كردم از امام جعفر صادق عليه السلام از قول خدا:«فَمِنكُمْ كَافِرٌ وَ مِنكُم مُؤْمِنٌ»۲(كافر در قرآن، پيش از مؤمن است.۳پس، يا اشتباه از راوى است، و مؤيد اين حديث است كه بعد از اين مى آيد، يا مضمون آيه مراد است، نه لفظ آن. و بعضى گفته اند كه اصل، آن است كه مؤمن بر كافر مقدم باشد؛ چنانچه در اين حديث واقع شده، ليكن مانع از وقوع آن در قرآن بر اين نظم، آن است كه اگر مؤمن را مقدّم مى داشت، لازم مى آمد كه لفظ، كافر مقارن لفظ جلاله واقع شود؛ زيرا كه در قرآن بعد از آنچه مذكور شد، مذكور است كه:«وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ». و چون اين مانع در حديث برطرف شد، لفظ مؤمن را مقدم داشت؛ چنانچه اصل است. و من مى گويم كه: اگر مقصود اين قائل، بيان وجه تقديم و تأخير است به ابقاى اين لفظ بر قرآنيّت، غلط است و اگر مراد، بيان وجه آن است بعد از ادا كردن مضمون آيه و اختيار اين نظم و ترتيب، وجه وجيهى است؛ اگر تقديم كافر، به جهت كثرت و غلبه ايشان نباشد). و ترجمه آيه اين است كه:«اوست آن خدايى كه شما را آفريده، پس بعضى از شما كافرند و بعضى مؤمن».
و حضرت فرمود كه: «خدا ايمان ايشان را به ولايت ما و كفر ايشان را به آن شناسانيد (يعنى: قبول كردن و قبول نكردن آن را نشانه ايمان و كفر ايشان قرار داد. و مى تواند كه معنى اين باشد كه خدا ايمان و كفر خلق را به ولايت ما شناخت) در روزى كه بر ايشان عهد و پيمان گرفت در صلب آدم و ايشان چون مورچگان ريزه» (يا ذرّات هوا بودند).
